Nghị định 252/2026/NĐ-CP có nhiều điểm mới về cưỡng chế nợ thuế từ ngày 01/07/2026. Quy định mới thay đổi điều kiện và trình tự cưỡng chế. Một số biện pháp cũng được bổ sung, sửa đổi đáng chú ý. Doanh nghiệp cần nắm rõ để chủ động xử lý nghĩa vụ thuế.
Mục lục
I. Nghị định 252/2026/NĐ-CP quy định về cưỡng chế nợ thuế
1.1. Nghị định 252/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ khi nào?
Nghị định 252/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 30/06/2026. Nghị định có hiệu lực từ ngày 01/07/2026. Văn bản quy định chi tiết Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.
Nghị định gồm 07 chương và 76 điều. Nội dung bao gồm quản lý nợ và cưỡng chế thuế. Các quy định mới hướng đến quản lý thuế bằng dữ liệu.
1.2. Cưỡng chế nợ thuế có những biện pháp nào?
Nghị định 252 quy định nhiều biện pháp cưỡng chế khác nhau. Các biện pháp được áp dụng tùy từng trường hợp cụ thể.
Đáng chú ý là trích tiền và phong tỏa tài khoản. Cơ quan thuế còn có thể khấu trừ tiền lương. Các biện pháp khác gồm ngừng sử dụng hóa đơn và kê biên tài sản.
Nghị định cũng bổ sung cơ chế yêu cầu phá sản. Đây là một trong những điểm mới đáng chú ý.
II. 8 điểm mới về cưỡng chế nợ thuế từ 01/07/2026
2.1. Điểm mới 1: Bổ sung ngưỡng chưa áp dụng cưỡng chế
Nghị định 252 bổ sung ngưỡng nợ chưa áp dụng cưỡng chế. Tổ chức nợ dưới 03 triệu đồng chưa bị áp dụng cưỡng chế. Hộ kinh doanh và cá nhân nợ dưới 01 triệu đồng cũng thuộc trường hợp này.
Tuy nhiên, quy định này có ngoại lệ. Người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đăng ký vẫn có thể bị cưỡng chế.
Quy định mới giúp tránh áp dụng cưỡng chế với khoản nợ quá nhỏ. Đồng thời, cơ quan thuế có thể tập trung nguồn lực cho khoản nợ lớn hơn.
2.2. Điểm mới 2: Thay đổi hiệu lực của quyết định cưỡng chế
Quyết định cưỡng chế có hiệu lực kể từ ngày ký. Quyết định chấm dứt hiệu lực khi người nộp thuế nộp đủ khoản nợ bị cưỡng chế.
Trước đây, quyết định cưỡng chế tài khoản có hiệu lực trong 30 ngày. Các biện pháp khác có thời hạn hiệu lực 01 năm. Quy định mới tạo cơ chế linh hoạt hơn trong thu hồi nợ.
Nghị định cũng cho phép cấp phó được giao quyền ban hành quyết định cưỡng chế. Đây là thay đổi về thẩm quyền đáng chú ý.
2.3. Điểm mới 3: Mở rộng trách nhiệm phối hợp cưỡng chế hóa đơn
Tổ chức được Nhà nước giao quản lý các khoản thu khác có thêm trách nhiệm. Các tổ chức này có thể kiến nghị cơ quan thuế cưỡng chế ngừng sử dụng hóa đơn.
Trước khi kiến nghị, tổ chức phải xác định số tiền còn nợ. Đồng thời, phải xác định tiền chậm nộp nếu có. Tổ chức cũng phải gửi thông báo đôn đốc nộp tiền.
Quy định này tăng cường phối hợp giữa các cơ quan. Mục tiêu là nâng cao hiệu quả thu hồi các khoản nợ.
2.4. Điểm mới 4: Bổ sung nhiều tài khoản được loại trừ cưỡng chế
Nghị định 252 bổ sung các loại tài khoản không thực hiện cưỡng chế. Trong đó có tài khoản nhận kinh phí bảo trì nhà chung cư.
Tài khoản là tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu cũng được loại trừ. Tài khoản quỹ bình ổn giá xăng dầu cũng thuộc nhóm này.
Trước đây, quy định chủ yếu đề cập tài khoản nhận vốn ODA. Quy định mới bảo vệ tốt hơn các khoản tiền không thuộc quyền sở hữu thực tế của người nộp thuế.
Điều này giúp tránh cưỡng chế nhầm nguồn tiền của Nhà nước hoặc bên thứ ba. Đây là điểm doanh nghiệp cần lưu ý khi bị cưỡng chế tài khoản.
2.5. Điểm mới 5: Cơ quan thuế tiếp tục rà soát tài khoản mới
Sau khi cưỡng chế tài khoản, cơ quan thuế tiếp tục rà soát thông tin. Cơ quan thuế phải cập nhật dữ liệu về tài khoản của người nộp thuế.
Nếu phát hiện tài khoản mới, cơ quan thuế có thể ban hành quyết định bổ sung. Quy định này áp dụng trong thời gian quyết định cưỡng chế còn hiệu lực.
Quy định mới hạn chế tình trạng phát sinh tài khoản nhưng chưa được xử lý. Cơ quan thuế có thêm cơ sở để thu hồi khoản nợ còn tồn.
2.6. Điểm mới 6: Điện tử hóa quy trình phong tỏa và trích tiền
Quyết định cưỡng chế tài khoản được thực hiện theo quy trình mới. Quyết định bao gồm cả phong tỏa và trích tiền từ tài khoản.
Sau khi nhận quyết định, tổ chức tín dụng phong tỏa tài khoản. Tổ chức tín dụng đồng thời thông báo số dư cho cơ quan thuế.
Sau đó, cơ quan thuế ban hành lệnh thu. Tổ chức tín dụng thực hiện trích tiền trong ngày. Trường hợp không kịp, thời hạn tối đa là ngày làm việc tiếp theo.
Quá trình trao đổi được thực hiện bằng phương thức điện tử. Quy định này giúp rút ngắn thời gian xử lý. Đồng thời, việc phối hợp giữa ngân hàng và cơ quan thuế được chuẩn hóa.
2.7. Điểm mới 7: Thay đổi cưỡng chế tiền lương và sử dụng hóa đơn
Nghị định 252 bỏ quy định khấu trừ tiền lương đối với người hưởng lương hưu. Người hưởng trợ cấp mất sức cũng không còn thuộc diện này.
Quy định này nhằm bảo đảm mức sống tối thiểu cho người hưởng chế độ. Đây là điểm thay đổi đáng chú ý về đối tượng cưỡng chế.
Nghị định cũng giảm thời hạn hợp đồng lao động để áp dụng khấu trừ. Mức thời hạn được giảm từ 06 tháng xuống còn 03 tháng.
Đối với hóa đơn, người đang bị cưỡng chế có thể sử dụng hóa đơn từng lần. Người nộp thuế phải nộp 18% tổng giá trị thanh toán trên hóa đơn.
Đồng thời, Nghị định bổ sung cơ chế tạm dừng cưỡng chế tài khoản. Người nộp thuế phải đáp ứng điều kiện theo quy định. Thời gian tạm dừng tối đa là 10 ngày làm việc.
2.8. Điểm mới 8: Bổ sung cưỡng chế phá sản và thay đổi kê biên
Nghị định 252 bổ sung biện pháp nộp đơn yêu cầu phá sản. Biện pháp này áp dụng với doanh nghiệp và hợp tác xã thuộc trường hợp luật định.
Một trường hợp là không hoạt động tại địa chỉ đăng ký quá 03 năm. Người nộp thuế cũng không đề nghị khôi phục mã số thuế. Đồng thời, họ chưa thực hiện thủ tục chấm dứt mã số thuế.
Trường hợp khác là cơ quan thuế đã cưỡng chế từ 03 năm trở lên. Tuy nhiên, khoản nợ vẫn chưa được thu hồi.
Nghị định cũng thay đổi trình tự kê biên tài sản. Cơ quan thuế có thể áp dụng ngay khi đủ căn cứ. Điều kiện là cơ quan thuế có thông tin hợp pháp về tài sản.
Trước đây, biện pháp này thường được áp dụng sau các biện pháp khác. Quy định mới giúp tăng khả năng thu hồi nợ từ tài sản của người nộp thuế.
III. Cưỡng chế bên thứ ba có gì thay đổi?
3.1. Có thể áp dụng ngay khi đủ căn cứ
Nghị định 252 thay đổi trình tự cưỡng chế bên thứ ba. Cơ quan thuế có thể áp dụng ngay khi đủ căn cứ.
Điều kiện là bên thứ ba đang có khoản nợ với người nộp thuế. Bên thứ ba cũng có thể đang nắm giữ tiền hoặc tài sản của người nộp thuế.
Trước đây, cơ quan thuế thường phải thực hiện các biện pháp trước. Nếu không thu hồi được nợ mới áp dụng biện pháp này.
3.2. Bên thứ ba có trách nhiệm gì?
Bên thứ ba phải cung cấp thông tin theo yêu cầu. Thông tin gồm khoản nợ, tiền hoặc tài sản đang nắm giữ.
Bên thứ ba cũng không được chuyển tài sản cho người bị cưỡng chế. Trường hợp không thực hiện nghĩa vụ có thể bị xử lý theo quy định.
IV. Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi có nợ thuế?
4.1. Chủ động kiểm tra tình trạng nợ thuế
Doanh nghiệp nên thường xuyên kiểm tra số thuế còn phải nộp. Cần đối chiếu cả tiền chậm nộp nếu có.
Việc kiểm tra giúp doanh nghiệp phát hiện khoản nợ sớm. Từ đó, doanh nghiệp có thể chủ động xử lý trước khi bị cưỡng chế.
4.2. Lưu ý khi tài khoản bị phong tỏa
Doanh nghiệp cần kiểm tra các tài khoản đang sử dụng. Đặc biệt, cần xác định nguồn tiền trong từng tài khoản.
Một số tài khoản được loại trừ khỏi biện pháp cưỡng chế. Doanh nghiệp nên chuẩn bị tài liệu chứng minh nguồn tiền khi cần thiết.
4.3. Không nên bỏ qua thông báo của cơ quan thuế
Thông báo về nợ thuế cần được xử lý kịp thời. Doanh nghiệp không nên để khoản nợ kéo dài.
Nghị định 252 mở rộng nhiều phương thức cưỡng chế. Trong đó có tài khoản, hóa đơn, tài sản và thủ tục phá sản.
V. Kết luận
Nghị định 252/2026/NĐ-CP tạo nhiều thay đổi về cưỡng chế nợ thuế. Quy định mới tăng tính chủ động của cơ quan quản lý thuế. Đồng thời, một số cơ chế cũng bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người nộp thuế.
Đáng chú ý là ngưỡng nợ chưa áp dụng cưỡng chế. Quy định về tài khoản mới phát sinh cũng được bổ sung. Quy trình phong tỏa và trích tiền được điện tử hóa.
Nghị định còn bổ sung cưỡng chế yêu cầu phá sản. Trình tự cưỡng chế bên thứ ba và kê biên tài sản cũng thay đổi. Doanh nghiệp cần cập nhật sớm để hạn chế rủi ro khi phát sinh nợ thuế.