Công văn 10493/NBI-QLDN1 ngày 12/8/2026 hướng dẫn xác định người phụ thuộc

Sorry, this entry is only available in Tiếng Việt. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Công văn 10493/NBI-QLDN1 ngày 12/8/2026 hướng dẫn xác định người phụ thuộc là cá nhân khác không nơi nương tựa. Công văn đặc biệt lưu ý điều kiện người phụ thuộc phải sống cùng người nộp thuế. Đây là điểm doanh nghiệp và người lao động cần kiểm tra khi đăng ký giảm trừ gia cảnh từ năm 2026.

I. Công văn 10493/NBI-QLDN1 ngày 12/8/2026 hướng dẫn gì?

1.1. Nội dung chính của công văn

Ngày 12/8/2026, Thuế tỉnh Ninh Bình ban hành Công văn 10493/NBI-QLDN1 về chính sách thuế TNCN. Công văn được ban hành để trả lời vướng mắc của doanh nghiệp về việc xác định người phụ thuộc. Trường hợp được hỏi liên quan đến cá nhân khác không nơi nương tựa do người nộp thuế trực tiếp nuôi dưỡng.

Cụ thể, doanh nghiệp đề nghị hướng dẫn trường hợp người lao động đăng ký giảm trừ gia cảnh cho dì ruột. Người lao động là người trực tiếp nuôi dưỡng nhưng người dì không sống cùng người lao động. Đây là tình huống cần xác định lại theo quy định mới tại Nghị định 253/2026/NĐ-CP.

1.2. Vì sao Công văn 10493/NBI-QLDN1 đáng chú ý?

Từ ngày 01/7/2026, quy định về người phụ thuộc được áp dụng theo Luật Thuế TNCN mới và Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Một số điều kiện xác định người phụ thuộc đã được quy định cụ thể hơn. Trong đó, điều kiện sống cùng người nộp thuế rất đáng chú ý với nhóm cá nhân khác không nơi nương tựa.

Công văn 10493/NBI-QLDN1 giúp làm rõ cách áp dụng quy định này trong trường hợp thực tế. Doanh nghiệp và người lao động cần rà soát lại hồ sơ người phụ thuộc đã đăng ký. Việc này giúp hạn chế trường hợp đăng ký giảm trừ nhưng không đáp ứng đủ điều kiện.

II. Ai được xác định là cá nhân khác không nơi nương tựa?

2.1. Những người thuộc nhóm cá nhân khác không nơi nương tựa

Theo điểm đ khoản 2 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, cá nhân khác không nơi nương tựa thuộc diện người phụ thuộc khá rộng. Nhóm này bao gồm một số người thân mà người nộp thuế có trách nhiệm trực tiếp nuôi dưỡng.

Các đối tượng có thể thuộc nhóm này gồm:

• Anh ruột, chị ruột, em ruột của người nộp thuế.
• Ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại của người nộp thuế.
• Cô ruột, dì ruột, cậu ruột, chú ruột, bác ruột.
• Cháu ruột của người nộp thuế.
• Người phải trực tiếp nuôi dưỡng khác theo quy định pháp luật.

Tuy nhiên, chỉ thuộc một trong các nhóm trên chưa đủ để được tính giảm trừ. Người phụ thuộc còn phải đáp ứng các điều kiện khác theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Trong đó, điều kiện sống cùng người nộp thuế là nội dung Công văn 10493 đặc biệt nhấn mạnh.

2.2. Người phụ thuộc phải sống cùng người nộp thuế

Theo quy định mới, người phụ thuộc thuộc nhóm cá nhân khác không nơi nương tựa phải đang sống cùng người nộp thuế. Đồng thời, người nộp thuế phải có nghĩa vụ nuôi dưỡng theo quy định pháp luật.

Điều kiện này có ý nghĩa quan trọng khi xác định người phụ thuộc từ ngày 01/7/2026. Việc người nộp thuế thực tế có hỗ trợ tiền bạc chưa đủ để đáp ứng điều kiện. Nếu người phụ thuộc không sống cùng người nộp thuế, trường hợp này có thể không được xác định là người phụ thuộc.

III. Trường hợp dì ruột không sống cùng người lao động có được giảm trừ?

3.1. Nội dung trường hợp được hướng dẫn

Công văn 10493/NBI-QLDN1 đề cập trường hợp người lao động đã đăng ký giảm trừ gia cảnh từ tháng 9/2025. Người phụ thuộc là dì ruột thuộc nhóm cá nhân khác không nơi nương tựa. Người lao động là người trực tiếp nuôi dưỡng nhưng hai người không sống cùng nhau.

Theo hướng dẫn của Thuế tỉnh Ninh Bình, trường hợp này không đáp ứng điều kiện tại điểm đ khoản 2 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Lý do là người phụ thuộc không sống cùng người nộp thuế. Vì vậy, người dì không được xác định là người phụ thuộc trong trường hợp được nêu.

3.2. Có trực tiếp nuôi dưỡng nhưng không sống cùng có được không?

Đây là điểm người lao động cần đặc biệt lưu ý khi đăng ký người phụ thuộc. Việc người nộp thuế trực tiếp hỗ trợ chi phí sinh hoạt chưa đồng nghĩa với việc đủ điều kiện giảm trừ. Người phụ thuộc thuộc nhóm này còn phải đáp ứng điều kiện sống cùng người nộp thuế.

Do đó, khi xác định người phụ thuộc, kế toán không nên chỉ kiểm tra quan hệ giữa hai người. Cần kiểm tra đồng thời điều kiện về nơi ở, nghĩa vụ nuôi dưỡng và thu nhập. Hồ sơ chứng minh cũng cần phù hợp với từng trường hợp cụ thể.

IV. Điều kiện xác định người phụ thuộc theo quy định mới

4.1. Điều kiện về độ tuổi và khả năng lao động

Đối với cá nhân thuộc nhóm quy định tại điểm d và điểm đ khoản 2 Điều 47, điều kiện còn phụ thuộc vào độ tuổi. Người trong độ tuổi lao động phải đáp ứng đồng thời điều kiện về khả năng lao động và thu nhập. Người ngoài độ tuổi lao động chủ yếu được xem xét theo điều kiện về thu nhập.

Cụ thể, người trong độ tuổi lao động phải không có khả năng lao động. Theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP, người không có khả năng lao động là người có tỷ lệ suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên. Đồng thời, người này phải không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm không vượt mức quy định.

Đối với người ngoài độ tuổi lao động, người phụ thuộc phải không có thu nhập. Trường hợp có thu nhập thì mức thu nhập bình quân tháng trong năm phải nằm trong giới hạn được Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định.

4.2. Mức thu nhập của người phụ thuộc năm 2026

Một thay đổi quan trọng từ năm 2026 là mức thu nhập dùng để xác định người phụ thuộc đã được nâng lên. Theo Điều 3 Thông tư 87/2026/TT-BTC, mức thu nhập bình quân tháng trong năm không vượt quá 3 triệu đồng.

Mức này được tính từ tất cả các nguồn thu nhập của người phụ thuộc. Người nộp thuế phải chịu trách nhiệm xác định và kê khai chính xác thu nhập của người phụ thuộc. Nếu cơ quan thuế phát hiện kê khai không đúng, người nộp thuế có thể bị xử lý theo quy định.

Như vậy, mức 3 triệu đồng là điểm mới đáng chú ý khi xác định người phụ thuộc năm 2026. Quy định mới đã nâng mức này từ 1 triệu đồng lên 3 triệu đồng mỗi tháng.

V. Đăng ký người phụ thuộc năm 2026 cần lưu ý gì?

5.1. Thời hạn đăng ký người phụ thuộc

Theo nguyên tắc giảm trừ gia cảnh tại Điều 48 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, người nộp thuế phải đăng ký người phụ thuộc. Hồ sơ đăng ký cùng giấy tờ chứng minh phải được thực hiện trước ngày 31/12 của năm tính thuế. Nếu không có thay đổi, việc đăng ký được thực hiện ổn định cho các năm sau.

Trường hợp người nộp thuế chưa tính giảm trừ trong năm, khoản giảm trừ vẫn có thể được tính từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng. Tuy nhiên, người nộp thuế cần thực hiện đăng ký và hoàn thiện hồ sơ theo đúng quy định.

5.2. Một người phụ thuộc chỉ được tính một lần

Nếu nhiều người nộp thuế cùng có nghĩa vụ nuôi dưỡng một người phụ thuộc, các bên phải tự thỏa thuận. Người phụ thuộc chỉ được đăng ký giảm trừ cho một người nộp thuế trong cùng năm tính thuế.

Trường hợp có thay đổi người đăng ký giảm trừ, việc thay đổi được áp dụng cho kỳ tính thuế tiếp theo. Quy định này giúp tránh việc một người phụ thuộc bị tính giảm trừ nhiều lần trong cùng một năm.

VI. Hồ sơ xác định người phụ thuộc từ năm 2026

6.1. Người nộp thuế phải chịu trách nhiệm về hồ sơ

Theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP, người nộp thuế tự đăng ký số lượng người phụ thuộc. Người nộp thuế phải cung cấp giấy tờ hợp pháp và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của hồ sơ.

Thông tư 87/2026/TT-BTC quy định chi tiết hồ sơ xác định người phụ thuộc. Hồ sơ được xây dựng theo từng nhóm đối tượng, vì vậy người nộp thuế cần lựa chọn đúng giấy tờ tương ứng.

Đối với cá nhân khác không nơi nương tựa, hồ sơ cần chứng minh quan hệ và các điều kiện liên quan. Doanh nghiệp nên kiểm tra kỹ trước khi đăng ký giảm trừ cho người lao động.

6.2. Đặc biệt lưu ý trường hợp người phụ thuộc không sống cùng

Sau Công văn 10493/NBI-QLDN1, doanh nghiệp cần chú ý hơn đến điều kiện sống cùng. Đây là điều kiện trực tiếp được cơ quan thuế nhấn mạnh trong trường hợp cá nhân khác không nơi nương tựa.

Nếu người lao động đang đăng ký dì, cô, chú, bác hoặc người thân khác làm người phụ thuộc, kế toán cần rà soát điều kiện thực tế. Không nên chỉ căn cứ vào việc người lao động có chu cấp hoặc trực tiếp nuôi dưỡng người đó.

VII. Mức giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc năm 2026

7.1. Mức giảm trừ đối với người phụ thuộc

Năm 2026, mức giảm trừ gia cảnh đối với người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng. Mức giảm trừ đối với bản thân người nộp thuế là 15,5 triệu đồng/tháng. Các mức này được áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.

Tuy nhiên, để được hưởng mức giảm trừ 6,2 triệu đồng mỗi tháng, người nộp thuế phải xác định đúng người phụ thuộc. Nếu người phụ thuộc không đáp ứng điều kiện, khoản giảm trừ tương ứng không được áp dụng.

7.2. Không phải cứ có người nuôi dưỡng là được giảm trừ

Quy định mới yêu cầu người nộp thuế xác định người phụ thuộc dựa trên nhiều điều kiện. Quan hệ thân nhân chỉ là một trong những căn cứ để xem xét. Người phụ thuộc còn phải đáp ứng yêu cầu về nơi ở, nghĩa vụ nuôi dưỡng và thu nhập.

Vì vậy, doanh nghiệp cần thận trọng khi tiếp nhận hồ sơ đăng ký người phụ thuộc. Việc kiểm tra ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế sai sót khi khấu trừ và quyết toán thuế TNCN.

VIII. Kế toán cần làm gì sau Công văn 10493/NBI-QLDN1?

8.1. Rà soát người phụ thuộc đã đăng ký

Kế toán nên rà soát danh sách người phụ thuộc đang được giảm trừ tại doanh nghiệp. Việc rà soát cần tập trung vào nhóm cá nhân khác không nơi nương tựa. Đây là nhóm chịu tác động rõ nhất từ điều kiện sống cùng người nộp thuế.

Doanh nghiệp nên kiểm tra các nội dung sau:

• Quan hệ giữa người lao động và người phụ thuộc.
• Người phụ thuộc có sống cùng người lao động hay không.
• Người lao động có nghĩa vụ trực tiếp nuôi dưỡng hay không.
• Người phụ thuộc có thu nhập hay không.
• Thu nhập bình quân tháng trong năm có vượt 3 triệu đồng không.
• Hồ sơ chứng minh người phụ thuộc đã đầy đủ chưa.

8.2. Hướng dẫn người lao động bổ sung hồ sơ

Nếu phát hiện hồ sơ chưa đầy đủ, doanh nghiệp nên thông báo cho người lao động sớm. Người lao động cần bổ sung giấy tờ chứng minh theo đúng nhóm người phụ thuộc. Việc này giúp doanh nghiệp có đủ căn cứ khi thực hiện giảm trừ gia cảnh.

Đối với trường hợp không đáp ứng điều kiện, doanh nghiệp cần trao đổi rõ với người lao động. Không nên tiếp tục tính giảm trừ nếu người phụ thuộc không đáp ứng quy định hiện hành.

IX. Kết luận

Công văn 10493/NBI-QLDN1 ngày 12/8/2026 là văn bản đáng chú ý khi xác định người phụ thuộc thuộc nhóm cá nhân khác không nơi nương tựa. Điểm quan trọng nhất là người phụ thuộc thuộc nhóm này phải đang sống cùng người nộp thuế. Đồng thời, người nộp thuế phải có nghĩa vụ trực tiếp nuôi dưỡng theo quy định pháp luật.

Bên cạnh điều kiện sống cùng, người phụ thuộc còn phải đáp ứng yêu cầu về độ tuổi, khả năng lao động và thu nhập. Từ năm 2026, mức thu nhập bình quân tháng trong năm để xác định người phụ thuộc được nâng lên 3 triệu đồng. Người nộp thuế cũng phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin kê khai.

Doanh nghiệp nên rà soát lại hồ sơ người phụ thuộc, đặc biệt với các trường hợp cô, dì, chú, bác, anh chị em hoặc cháu ruột. Việc kiểm tra điều kiện ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế sai sót khi tính giảm trừ gia cảnh và quyết toán thuế TNCN năm 2026.