Ngày 05/05/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 144/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung quan trọng liên quan đến thuế giá trị gia tăng (GTGT). Nghị định này được xem là bước điều chỉnh đáng chú ý trong quá trình hoàn thiện hệ thống quản lý thuế theo hướng minh bạch và số hóa. Những thay đổi mới tập trung vào đối tượng không chịu thuế GTGT, điều kiện khấu trừ thuế đầu vào, quản lý hóa đơn và doanh thu tính thuế. Vậy Nghị định 144/2026/NĐ-CP có những điểm mới nào doanh nghiệp và hộ kinh doanh cần đặc biệt lưu ý? Bài viết dưới đây sẽ tổng hợp chi tiết.
Mục lục
- I. Tổng quan về Nghị định 144/2026/NĐ-CP
- II. Bổ sung thêm đối tượng không chịu thuế GTGT
- III. Thay đổi quan trọng về khấu trừ thuế GTGT đầu vào
- IV. Thay đổi liên quan đến tài nguyên, khoáng sản xuất khẩu
- V. Tăng cường quản lý dữ liệu và minh bạch thuế GTGT
- VI. Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi áp dụng Nghị định 144/2026/NĐ-CP?
- VII. Những đối tượng chịu ảnh hưởng nhiều nhất
- VIII. Kết luận
I. Tổng quan về Nghị định 144/2026/NĐ-CP
Nghị định 144/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành nhằm:
- Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 181/2025/NĐ-CP
- Hướng dẫn thi hành Luật Thuế GTGT
- Hoàn thiện cơ chế quản lý thuế điện tử
- Tăng minh bạch doanh thu và khấu trừ thuế
Nghị định có hiệu lực từ:
- Ngày 20/06/2026
II. Bổ sung thêm đối tượng không chịu thuế GTGT
2.1 Bổ sung nhóm bảo hiểm không chịu thuế GTGT
Một trong những điểm đáng chú ý là Nghị định 144/2026/NĐ-CP đã bổ sung thêm nhiều loại hình bảo hiểm thuộc diện không chịu thuế GTGT.
Bao gồm:
- Bảo hiểm nhân thọ
- Bảo hiểm sức khỏe
- Bảo hiểm người học
- Bảo hiểm vật nuôi
- Bảo hiểm cây trồng
- Bảo hiểm nông nghiệp
- Tái bảo hiểm theo quy định pháp luật
Ngoài ra còn có:
- Bảo hiểm tàu thuyền phục vụ đánh bắt thủy sản
- Bảo hiểm công trình dầu khí đặc thù
2.2 Bổ sung doanh thu môi giới bảo hiểm thuộc diện không chịu thuế
Theo quy định mới:
- Doanh thu hoa hồng môi giới dịch vụ bảo hiểm
được xác định thuộc diện không chịu thuế GTGT.
Đây là điểm mới đáng chú ý đối với:
- Công ty môi giới bảo hiểm
- Đại lý bảo hiểm
- Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ bảo hiểm
2.3 Điều chỉnh quy định về hoạt động bán nợ
Nghị định mới mở rộng phạm vi:
- Hoạt động bán nợ
- Bán khoản phải thu
- Bán khoản phải trả
- Chuyển nhượng chứng chỉ tiền gửi
thuộc diện không chịu thuế GTGT.
III. Thay đổi quan trọng về khấu trừ thuế GTGT đầu vào
3.1 Siết quy định hạch toán thuế đầu vào
Theo quy định mới, doanh nghiệp phải:
- Hạch toán riêng thuế GTGT đầu vào được khấu trừ
- Hạch toán riêng phần không được khấu trừ
Đối với hàng hóa, dịch vụ dùng đồng thời cho:
- Hoạt động chịu thuế
và - Hoạt động không chịu thuế
Nếu không hạch toán riêng được thì:
- Thuế được khấu trừ sẽ tính theo tỷ lệ doanh thu chịu thuế trên tổng doanh thu.
3.2 Bổ sung hướng dẫn xác định doanh thu phân bổ khấu trừ
Nghị định 144/2026/NĐ-CP bổ sung hướng dẫn đối với:
- Tổ chức tín dụng
- Công ty chứng khoán
- Doanh nghiệp bảo hiểm
trong việc xác định:
- Doanh thu dùng để phân bổ thuế GTGT đầu vào
Điều này giúp:
- Thống nhất cách xác định thuế
- Hạn chế tranh chấp khi thanh tra thuế
3.3 Cho phép khấu trừ VAT với khoản trả chậm chưa đến hạn
Đây là điểm mới được nhiều doanh nghiệp quan tâm.
Theo đó:
- Các khoản mua hàng trả chậm, trả góp trên 5 triệu đồng
- Dù chưa đến hạn thanh toán
vẫn có thể được khấu trừ VAT đầu vào nếu đáp ứng đủ điều kiện hồ sơ theo quy định.
IV. Thay đổi liên quan đến tài nguyên, khoáng sản xuất khẩu
Nghị định mới đã:
- Thay thế phụ lục sản phẩm tài nguyên khoáng sản xuất khẩu
- Điều chỉnh danh mục không chịu thuế GTGT
Điều này ảnh hưởng trực tiếp tới:
- Doanh nghiệp khai khoáng
- Xuất khẩu tài nguyên
- Doanh nghiệp chế biến khoáng sản
V. Tăng cường quản lý dữ liệu và minh bạch thuế GTGT
5.1 Siết quản lý hóa đơn điện tử
Nghị định mới tiếp tục tăng cường:
- Kết nối dữ liệu hóa đơn điện tử
- Quản lý doanh thu theo thời gian thực
- Đối chiếu dữ liệu thanh toán
Mục tiêu:
- Chống gian lận thuế
- Hạn chế hóa đơn khống
- Giảm thất thu ngân sách
5.2 Tăng kiểm soát doanh thu kinh doanh số
Các hoạt động:
- Thương mại điện tử
- Livestream bán hàng
- Kinh doanh nền tảng số
sẽ tiếp tục được quản lý chặt hơn thông qua:
- Dữ liệu hóa đơn
- Dữ liệu ngân hàng
- Hệ thống kê khai điện tử
VI. Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi áp dụng Nghị định 144/2026/NĐ-CP?
6.1 Rà soát lại hoạt động không chịu thuế GTGT
Doanh nghiệp cần:
- Kiểm tra ngành nghề hoạt động
- Đối chiếu đối tượng miễn thuế mới
- Xác định đúng thuế suất áp dụng
6.2 Kiểm tra điều kiện khấu trừ VAT đầu vào
Đặc biệt lưu ý:
- Chứng từ thanh toán
- Hóa đơn điện tử
- Hồ sơ trả chậm trả góp
- Hạch toán riêng doanh thu chịu thuế
6.3 Nâng cấp hệ thống kế toán và hóa đơn
Doanh nghiệp nên:
- Chuẩn hóa dữ liệu kế toán
- Kiểm tra phần mềm hóa đơn điện tử
- Đồng bộ dữ liệu doanh thu
Để tránh sai sót khi kê khai thuế GTGT.
VII. Những đối tượng chịu ảnh hưởng nhiều nhất
Nghị định 144/2026/NĐ-CP tác động mạnh tới:
- Doanh nghiệp bảo hiểm
- Ngân hàng
- Công ty chứng khoán
- Doanh nghiệp xuất khẩu
- Hộ kinh doanh kê khai thuế GTGT
- Doanh nghiệp thương mại điện tử
VIII. Kết luận
Nghị định 144/2026/NĐ-CP mang đến nhiều thay đổi quan trọng về thuế GTGT, đặc biệt liên quan đến đối tượng không chịu thuế, điều kiện khấu trừ VAT đầu vào và quản lý dữ liệu thuế điện tử. Trong bối cảnh cơ quan thuế ngày càng siết chặt quản lý hóa đơn và doanh thu điện tử, doanh nghiệp cần chủ động cập nhật quy định mới để hạn chế rủi ro kê khai sai và tối ưu việc khấu trừ thuế hợp pháp