Điều kiện để kinh doanh dịch vụ kiểm toán

Điều kiện để kinh doanh dịch vụ kiểm toán là nội dung doanh nghiệp cần tìm hiểu trước khi thành lập và hoạt động trong lĩnh vực này. Kiểm toán là ngành, nghề kinh doanh có điều kiện theo Luật Kiểm toán độc lập. Doanh nghiệp phải đáp ứng yêu cầu về loại hình, kiểm toán viên, vốn và người quản lý. Đồng thời, doanh nghiệp phải được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán.

I. Kinh doanh dịch vụ kiểm toán có điều kiện không?

Kinh doanh dịch vụ kiểm toán là ngành, nghề kinh doanh có điều kiện. Doanh nghiệp chỉ được cung cấp dịch vụ sau khi đáp ứng đủ các điều kiện theo Luật Kiểm toán độc lập. Bộ Tài chính là cơ quan cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán theo quy định.

Doanh nghiệp cũng phải duy trì các điều kiện trong suốt quá trình hoạt động. Nếu không còn đáp ứng điều kiện, doanh nghiệp có thể bị cảnh báo, đình chỉ hoặc thu hồi Giấy chứng nhận. Bộ Tài chính hiện công khai danh sách doanh nghiệp đủ điều kiện và doanh nghiệp bị đình chỉ.

II. Doanh nghiệp nào được kinh doanh dịch vụ kiểm toán?

Theo Luật Kiểm toán độc lập, doanh nghiệp Việt Nam được kinh doanh dịch vụ kiểm toán dưới các hình thức sau:

• Công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên.

• Công ty hợp danh.

• Doanh nghiệp tư nhân.

Ngoài ra, chi nhánh doanh nghiệp kiểm toán nước ngoài tại Việt Nam cũng được cung cấp dịch vụ nếu đáp ứng điều kiện luật định. Doanh nghiệp phải đăng ký thành lập hợp pháp trước khi thực hiện thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận.

III. Điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán đối với doanh nghiệp Việt Nam

3.1. Công ty TNHH hai thành viên trở lên

Công ty TNHH hai thành viên trở lên phải có ít nhất 05 kiểm toán viên hành nghề. Trong đó phải có tối thiểu 02 thành viên góp vốn là kiểm toán viên hành nghề.

Vốn góp của các kiểm toán viên hành nghề phải chiếm trên 50% vốn điều lệ. Thành viên là tổ chức không được góp quá 35% vốn điều lệ. Đồng thời, người đại diện theo pháp luật, Giám đốc hoặc Tổng Giám đốc phải là kiểm toán viên hành nghề.

Công ty phải có vốn pháp định tối thiểu 05 tỷ đồng. Doanh nghiệp cũng phải duy trì mức vốn chủ sở hữu theo quy định trong quá trình hoạt động.

3.2. Công ty hợp danh

Công ty hợp danh muốn kinh doanh dịch vụ kiểm toán phải có ít nhất 05 kiểm toán viên hành nghề. Trong đó có tối thiểu 02 thành viên hợp danh là kiểm toán viên hành nghề.

Người đại diện theo pháp luật, Giám đốc hoặc Tổng Giám đốc phải là kiểm toán viên hành nghề. Công ty cũng phải duy trì đủ số lượng kiểm toán viên theo quy định.

3.3. Doanh nghiệp tư nhân

Doanh nghiệp tư nhân phải có ít nhất 05 kiểm toán viên hành nghề. Chủ doanh nghiệp tư nhân đồng thời phải là kiểm toán viên hành nghề và Giám đốc doanh nghiệp.

Chủ doanh nghiệp phải đáp ứng đầy đủ điều kiện hành nghề kiểm toán. Doanh nghiệp cũng phải duy trì đủ số lượng kiểm toán viên trong quá trình hoạt động.

IV. Điều kiện đối với kiểm toán viên hành nghề

Điều kiện về nhân sự là yêu cầu quan trọng khi thành lập doanh nghiệp kiểm toán. Kiểm toán viên hành nghề phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ và đáp ứng tiêu chuẩn về đạo đức nghề nghiệp.

Người muốn đăng ký hành nghề phải có Chứng chỉ kiểm toán viên theo quy định. Đồng thời, người này phải có thời gian thực tế làm kiểm toán từ đủ 36 tháng và đáp ứng yêu cầu cập nhật kiến thức.

Kiểm toán viên hành nghề phải làm việc toàn thời gian cho doanh nghiệp kiểm toán. Doanh nghiệp cần kiểm tra tình trạng đăng ký hành nghề của từng kiểm toán viên trước khi lập hồ sơ. Quy định về đăng ký, quản lý và công khai danh sách kiểm toán viên hiện được hướng dẫn tại Thông tư 202/2012/TT-BTC, đã được sửa đổi bởi Thông tư 05/2025/TT-BTC.

V. Hồ sơ xin cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện

Doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ theo quy định của Luật Kiểm toán độc lập và văn bản hướng dẫn. Một số giấy tờ quan trọng gồm:

• Đơn đề nghị cấp Giấy chứng nhận.

• Bản sao giấy đăng ký doanh nghiệp.

• Danh sách kiểm toán viên hành nghề.

• Giấy chứng nhận đăng ký hành nghề của kiểm toán viên.

• Tài liệu chứng minh điều kiện về vốn.

• Hợp đồng lao động của kiểm toán viên hành nghề.

• Tài liệu khác theo yêu cầu đối với từng loại hình doanh nghiệp.

Đối với doanh nghiệp mới thành lập, hồ sơ chứng minh vốn có yêu cầu riêng. Bộ Tài chính đã hướng dẫn trường hợp công ty TNHH mới thành lập phải thực hiện theo quy định về xác nhận vốn trong hồ sơ cấp giấy chứng nhận.

VI. Thủ tục cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán

Sau khi chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, doanh nghiệp gửi hồ sơ đến Bộ Tài chính theo quy định. Cơ quan có thẩm quyền sẽ kiểm tra điều kiện về doanh nghiệp, vốn và kiểm toán viên hành nghề.

Theo quy định, nếu hồ sơ hợp lệ và doanh nghiệp đáp ứng đủ điều kiện thì được cấp Giấy chứng nhận. Trường hợp không được cấp, cơ quan có thẩm quyền phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Doanh nghiệp cần lưu ý rằng đăng ký ngành nghề kiểm toán không đồng nghĩa với được cung cấp dịch vụ kiểm toán. Doanh nghiệp phải hoàn tất thủ tục cấp Giấy chứng nhận trước khi chính thức kinh doanh dịch vụ.

VII. Doanh nghiệp phải duy trì điều kiện gì khi hoạt động?

Sau khi được cấp giấy chứng nhận, doanh nghiệp vẫn phải duy trì các điều kiện kinh doanh. Đặc biệt, doanh nghiệp cần bảo đảm đủ số lượng kiểm toán viên hành nghề và các điều kiện về vốn.

Nếu doanh nghiệp không còn bảo đảm điều kiện trong 03 tháng liên tục, doanh nghiệp có thể bị đình chỉ kinh doanh dịch vụ kiểm toán. Bộ Tài chính cũng công khai danh sách doanh nghiệp bị đình chỉ hoặc cảnh báo về điều kiện kinh doanh.

Do đó, doanh nghiệp nên thường xuyên kiểm tra tình trạng hành nghề của kiểm toán viên. Khi có thay đổi về nhân sự, vốn hoặc người quản lý, doanh nghiệp cần thực hiện thủ tục thông báo theo quy định.

VIII. Kết luận

Điều kiện để kinh doanh dịch vụ kiểm toán năm 2026 tập trung vào loại hình doanh nghiệp, kiểm toán viên hành nghề, vốn và người quản lý. Công ty TNHH hai thành viên trở lên, công ty hợp danh và doanh nghiệp tư nhân đều có thể kinh doanh dịch vụ này nếu đáp ứng đủ điều kiện.

Trong đó, doanh nghiệp Việt Nam thông thường phải có ít nhất 05 kiểm toán viên hành nghề. Công ty TNHH còn phải đáp ứng vốn pháp định 05 tỷ đồng và điều kiện về tỷ lệ vốn góp của kiểm toán viên.

Doanh nghiệp chỉ được cung cấp dịch vụ sau khi được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán. Đồng thời, các điều kiện phải được duy trì trong suốt quá trình hoạt động.