Điều kiện để hoạt động phát điện, truyền tải điện, phân phối điện, bán buôn điện, bán lẻ điện

Hoạt động phát điện, truyền tải điện, phân phối điện, bán buôn điện và bán lẻ điện đều thuộc lĩnh vực phải đáp ứng điều kiện theo pháp luật về điện lực. Doanh nghiệp cần đáp ứng các điều kiện tương ứng trước khi đề nghị cấp giấy phép hoạt động điện lực. Vậy điều kiện để hoạt động phát điện, truyền tải điện, phân phối điện, bán buôn điện, bán lẻ điện hiện nay được quy định như thế nào?

I. Căn cứ pháp lý về hoạt động điện lực

1.1. Hoạt động điện lực nào phải có giấy phép?

Luật Điện lực 2024 quy định 5 lĩnh vực hoạt động phải được cấp giấy phép. Các lĩnh vực gồm phát điện, truyền tải điện, phân phối điện, bán buôn điện và bán lẻ điện. Tổ chức chỉ được hoạt động khi đáp ứng điều kiện tương ứng. Giấy phép được cấp theo từng lĩnh vực và phạm vi hoạt động cụ thể.

Nghị định 61/2025/NĐ-CP là văn bản quy định chi tiết về giấy phép hoạt động điện lực. Nghị định được Chính phủ ban hành ngày 04/03/2025. Văn bản có hiệu lực từ cùng ngày ban hành.

Đến tháng 9/2026, Nghị định 61/2025/NĐ-CP vẫn là căn cứ chính về điều kiện cấp phép. Bộ Công Thương đã xây dựng dự thảo sửa đổi nghị định này trong năm 2026. Tuy nhiên, dự thảo không phải văn bản đã có hiệu lực. Vì vậy, doanh nghiệp cần căn cứ quy định đang có hiệu lực khi thực hiện thủ tục.

1.2. Nguyên tắc cấp giấy phép hoạt động điện lực

Giấy phép hoạt động điện lực được cấp cho tổ chức đáp ứng đầy đủ điều kiện. Một tổ chức có thể được cấp giấy phép cho một hoặc nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, phạm vi giấy phép phải phù hợp với hoạt động thực tế.

Một số nguyên tắc doanh nghiệp cần lưu ý gồm:

• Không cấp giấy phép cho giai đoạn đầu tư dự án.
• Hoạt động đầu tư thực hiện theo pháp luật về đầu tư.
• Giấy phép phát điện cấp cho tổ chức sở hữu nhà máy điện.
• Giấy phép truyền tải gắn với phạm vi quản lý lưới điện.
• Giấy phép phân phối gắn với phạm vi quản lý lưới điện phân phối.
• Giấy phép bán buôn và bán lẻ gắn với phạm vi bán điện.

II. Điều kiện hoạt động phát điện

2.1. Điều kiện về tổ chức và nhân sự

Tổ chức muốn được cấp giấy phép phát điện phải được thành lập hợp pháp. Chủ thể có thể là doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc tổ chức khác theo quy định. Ngoài ra, tổ chức phải có ít nhất một người quản lý kỹ thuật. Người này phải có ít nhất 5 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực phát điện. Người quản lý cũng phải có bằng đại học trở lên thuộc chuyên ngành phù hợp.

Nhà máy còn phải có ít nhất 4 người trực tiếp vận hành. Những người này phải được đào tạo và kiểm tra theo quy định. Họ cũng phải được huấn luyện về an toàn điện. Yêu cầu bằng cấp thay đổi theo công suất công trình phát điện.

Cụ thể:

• Trên 30 MW: bằng đại học trở lên chuyên ngành kỹ thuật.
• Từ 10 MW đến 30 MW: bằng cao đẳng trở lên chuyên ngành kỹ thuật.
• Dưới 10 MW: bằng trung cấp trở lên hoặc tương đương chuyên ngành kỹ thuật.

2.2. Điều kiện về dự án và công trình

Công trình phát điện phải phù hợp với quy hoạch phát triển điện lực. Công trình cũng phải phù hợp với kế hoạch thực hiện quy hoạch. Dự án phải có quyết định hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư. Trường hợp dự án được miễn thủ tục này thì không phải đáp ứng yêu cầu tương ứng.

Doanh nghiệp còn phải đáp ứng các yêu cầu về môi trường. Dự án phải có quyết định phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường. Trường hợp không thuộc diện đánh giá tác động môi trường thì phải có giấy phép hoặc đăng ký môi trường phù hợp.

Ngoài ra, dự án phải được giao đất, cho thuê đất hoặc giao khu vực biển. Công trình cũng phải đáp ứng yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy. Công trình phải được xây dựng theo thiết kế được phê duyệt. Đồng thời, công trình phải đủ điều kiện đưa vào khai thác.

III. Điều kiện hoạt động truyền tải điện

3.1. Điều kiện về tổ chức và nhân sự

Tổ chức hoạt động truyền tải điện cũng phải được thành lập hợp pháp. Doanh nghiệp cần có ít nhất một người quản lý kỹ thuật. Người này phải có ít nhất 5 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực truyền tải điện. Trình độ yêu cầu là đại học trở lên thuộc chuyên ngành kỹ thuật phù hợp.

Đơn vị truyền tải còn phải có ít nhất 4 người trực tiếp vận hành. Những người này phải đáp ứng yêu cầu về đào tạo vận hành. Họ cũng phải được huấn luyện và sát hạch về an toàn điện.

Yêu cầu trình độ được xác định theo cấp điện áp của lưới truyền tải:

• Lưới điện từ 500 kV trở lên: bằng đại học trở lên chuyên ngành kỹ thuật.
• Lưới điện 220 kV: bằng cao đẳng trở lên chuyên ngành kỹ thuật.

3.2. Điều kiện về hệ thống truyền tải điện

Công trình truyền tải phải phù hợp với quy hoạch phát triển điện lực. Công trình cũng phải phù hợp với kế hoạch thực hiện quy hoạch. Dự án phải có quyết định hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư. Trường hợp pháp luật không yêu cầu chấp thuận thì áp dụng quy định tương ứng.

Doanh nghiệp phải hoàn thành các yêu cầu về môi trường và đất đai. Công trình phải đáp ứng yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy. Đồng thời, hệ thống truyền tải phải được xây dựng đúng thiết kế được phê duyệt. Công trình phải đủ điều kiện đưa vào khai thác và sử dụng.

IV. Điều kiện hoạt động phân phối điện

4.1. Điều kiện về nhân sự phân phối điện

Tổ chức hoạt động phân phối điện phải được thành lập hợp pháp. Đơn vị phải có ít nhất một người quản lý kỹ thuật. Người này phải có ít nhất 3 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực phân phối điện. Trình độ yêu cầu là đại học trở lên thuộc chuyên ngành phù hợp.

Đơn vị cũng phải có ít nhất 4 người trực tiếp vận hành. Những người này phải có bằng trung cấp trở lên. Chuyên ngành đào tạo phải phù hợp với yêu cầu kỹ thuật. Nhân sự vận hành phải được đào tạo về vận hành lưới điện. Đồng thời, họ phải được huấn luyện về an toàn điện.

4.2. Điều kiện về lưới điện phân phối

Công trình phân phối phải phù hợp với phương án phát triển mạng lưới cấp điện. Nội dung này phải phù hợp với quy hoạch tỉnh và kế hoạch thực hiện quy hoạch. Dự án cũng phải đáp ứng yêu cầu về thủ tục đầu tư theo quy định.

Doanh nghiệp phải hoàn thành các yêu cầu về đất đai. Công trình phải đáp ứng quy định về phòng cháy, chữa cháy. Hệ thống phải được xây dựng và lắp đặt theo thiết kế được phê duyệt. Công trình phải đủ điều kiện đưa vào khai thác, sử dụng.

V. Điều kiện hoạt động bán buôn điện

5.1. Điều kiện đối với tổ chức bán buôn điện

Điều kiện để hoạt động bán buôn điện có yêu cầu đơn giản hơn lĩnh vực phát điện. Trước hết, tổ chức phải được thành lập hợp pháp. Chủ thể có thể là doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc tổ chức khác theo quy định.

Tổ chức phải xây dựng phương án hoạt động bán buôn điện. Phương án cần thể hiện nội dung hoạt động kinh doanh dự kiến. Doanh nghiệp cần chuẩn bị phương án phù hợp với phạm vi đề nghị cấp phép.

5.2. Điều kiện về người quản lý kinh doanh

Đơn vị bán buôn điện phải có ít nhất một người quản lý kinh doanh. Người này phải có bằng đại học trở lên. Chuyên ngành có thể thuộc công nghệ, kỹ thuật điện, kinh tế hoặc tài chính. Các ngành đào tạo khác cũng có thể được chấp nhận theo quy định.

Người quản lý phải có ít nhất 5 năm làm việc trong lĩnh vực mua bán điện. Đây là điều kiện quan trọng khi doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ cấp phép. Doanh nghiệp cần có tài liệu chứng minh trình độ và quá trình công tác.

VI. Điều kiện hoạt động bán lẻ điện

6.1. Điều kiện đối với tổ chức bán lẻ điện

Tổ chức bán lẻ điện phải được thành lập hợp pháp. Chủ thể có thể là doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc tổ chức khác. Doanh nghiệp cũng phải có phương án hoạt động bán lẻ điện.

Phương án bán lẻ điện cần thể hiện nội dung kinh doanh dự kiến. Doanh nghiệp cần xác định rõ phạm vi bán điện. Hồ sơ cũng phải phù hợp với phạm vi xin cấp giấy phép.

6.2. Điều kiện về người quản lý kinh doanh bán lẻ

Đơn vị bán lẻ điện phải có ít nhất một người quản lý kinh doanh. Người này phải có bằng đại học trở lên. Chuyên ngành có thể thuộc công nghệ, kỹ thuật điện, kinh tế hoặc tài chính. Các ngành đào tạo khác cũng được pháp luật cho phép theo điều kiện tương ứng.

Người quản lý phải có ít nhất 3 năm kinh nghiệm mua bán điện. Doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ chứng minh trình độ và kinh nghiệm. Đây là nội dung thường được kiểm tra khi thẩm định hồ sơ cấp phép.

VII. Giấy phép hoạt động điện lực có thời hạn bao lâu?

Thời hạn giấy phép phụ thuộc vào từng lĩnh vực. Theo Nghị định 61/2025/NĐ-CP, giấy phép phát điện và truyền tải điện có thời hạn 20 năm. Giấy phép phân phối điện, bán buôn điện và bán lẻ điện có thời hạn 10 năm.

Doanh nghiệp cần theo dõi thời hạn giấy phép trong quá trình hoạt động. Trường hợp cần tiếp tục hoạt động, doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục gia hạn. Hồ sơ và thời hạn xử lý thực hiện theo quy định hiện hành.

VIII. Hồ sơ và thủ tục cấp giấy phép hoạt động điện lực

8.1. Hồ sơ cấp phép

Hồ sơ phụ thuộc vào lĩnh vực hoạt động mà doanh nghiệp đăng ký. Hồ sơ cơ bản gồm văn bản đề nghị cấp giấy phép. Doanh nghiệp cũng cần nộp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy tờ thành lập tương ứng.

Với từng lĩnh vực, hồ sơ có thể gồm thêm các tài liệu về nhân sự. Các tài liệu về dự án, công trình và phương án kinh doanh cũng được yêu cầu. Vì vậy, doanh nghiệp nên lập hồ sơ theo đúng lĩnh vực đề nghị cấp phép.

8.2. Thẩm quyền cấp giấy phép

Thẩm quyền cấp giấy phép được xác định theo công suất, cấp điện áp và phạm vi hoạt động. Cục Điện lực thuộc Bộ Công Thương thực hiện cấp phép trong một số trường hợp. Các trường hợp còn lại thuộc thẩm quyền của UBND cấp tỉnh hoặc cơ quan được ủy quyền.

Một số trường hợp thuộc thẩm quyền cấp phép của Cục Điện lực gồm:

• Hoạt động truyền tải điện.
• Phân phối điện từ 110 kV trở lên.
• Bán buôn, bán lẻ điện từ 22 kV trở lên.
• Hoạt động có phạm vi từ 2 đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên.
• Một số nhà máy điện có quy mô công suất thuộc ngưỡng quy định.

Doanh nghiệp cần xác định đúng cơ quan cấp phép trước khi chuẩn bị hồ sơ. Việc nộp sai thẩm quyền có thể làm hồ sơ bị từ chối.

IX. Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi hoạt động điện lực?

Điều kiện để hoạt động phát điện, truyền tải điện, phân phối điện, bán buôn điện, bán lẻ điện được quy định khác nhau. Doanh nghiệp không nên áp dụng một bộ điều kiện chung cho mọi lĩnh vực. Trước tiên, doanh nghiệp cần xác định chính xác lĩnh vực hoạt động. Sau đó, doanh nghiệp xác định phạm vi và quy mô xin cấp phép.

Một số nội dung doanh nghiệp nên kiểm tra trước khi nộp hồ sơ gồm:

• Tư cách pháp lý của tổ chức.
• Nhân sự quản lý kỹ thuật hoặc quản lý kinh doanh.
• Bằng cấp và thời gian kinh nghiệm của nhân sự.
• Phương án bán buôn hoặc bán lẻ điện.
• Quy hoạch và kế hoạch phát triển điện lực.
• Hồ sơ đầu tư và hồ sơ môi trường.
• Hồ sơ đất đai và công trình.
• Điều kiện phòng cháy, chữa cháy.
• Điều kiện nghiệm thu và đưa công trình vào vận hành.

Đặc biệt, các dự án phát điện, truyền tải và phân phối có nhiều điều kiện kỹ thuật. Doanh nghiệp nên rà soát hồ sơ theo từng công trình. Việc chuẩn bị đúng từ đầu giúp hạn chế yêu cầu sửa đổi, bổ sung hồ sơ.

Căn cứ pháp lý chính: Luật Điện lực số 61/2024/QH15 và Nghị định 61/2025/NĐ-CP. Luật Điện lực có hiệu lực từ ngày 01/02/2025. Nghị định 61/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 04/03/2025.