Điều kiện để Hoạt động kinh doanh bảo hiểm (không bao gồm dịch vụ phụ trợ bảo hiểm)

Sorry, this entry is only available in Tiếng Việt. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Hoạt động kinh doanh bảo hiểm là ngành nghề kinh doanh có điều kiện tại Việt Nam. Doanh nghiệp muốn triển khai hoạt động này phải được cấp Giấy phép thành lập và hoạt động. Đồng thời, doanh nghiệp phải đáp ứng các yêu cầu về vốn, cổ đông, quản trị, nhân sự và cơ sở vật chất. Vậy điều kiện để hoạt động kinh doanh bảo hiểm năm 2026 gồm những gì? Bài viết dưới đây sẽ giúp doanh nghiệp nắm rõ các yêu cầu quan trọng.

I. Hoạt động kinh doanh bảo hiểm có phải ngành nghề kinh doanh có điều kiện?

Kinh doanh bảo hiểm là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Doanh nghiệp không thể chỉ đăng ký ngành nghề bảo hiểm trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp rồi bắt đầu cung cấp sản phẩm. Doanh nghiệp phải được cấp Giấy phép thành lập và hoạt động theo Luật Kinh doanh bảo hiểm. Cơ quan quản lý chuyên ngành thực hiện việc thẩm định hồ sơ trước khi cấp phép.

Phạm vi hoạt động cũng được xác định theo giấy phép được cấp. Doanh nghiệp bảo hiểm không được tự ý kinh doanh ngoài nội dung được phép. Vì vậy, việc xác định đúng loại hình bảo hiểm ngay từ giai đoạn chuẩn bị hồ sơ là rất quan trọng.

II. Những hình thức kinh doanh bảo hiểm nào được phép hoạt động?

Luật Kinh doanh bảo hiểm quy định nhiều loại hình hoạt động trong lĩnh vực bảo hiểm. Trong đó, doanh nghiệp bảo hiểm có thể hoạt động trong các nhóm bảo hiểm theo phạm vi giấy phép. Các nhóm chính gồm bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm phi nhân thọ và bảo hiểm sức khỏe.

Doanh nghiệp phải lựa chọn phạm vi kinh doanh phù hợp với loại hình doanh nghiệp. Mỗi phạm vi có yêu cầu riêng về vốn điều lệ tối thiểu. Một số sản phẩm đặc thù còn làm tăng mức vốn tối thiểu mà doanh nghiệp phải đáp ứng.

Đáng chú ý, doanh nghiệp bảo hiểm chỉ được kinh doanh các loại hình bảo hiểm theo phạm vi pháp luật cho phép. Luật cũng quy định một số trường hợp ngoại lệ đối với việc kết hợp các nghiệp vụ bảo hiểm.

III. Điều kiện về vốn khi hoạt động kinh doanh bảo hiểm

3.1. Vốn điều lệ của doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ

Doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ phải đáp ứng mức vốn điều lệ tối thiểu theo phạm vi hoạt động. Theo quy định hiện hành, mức vốn được xác định như sau:

• Kinh doanh bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm sức khỏe: 750 tỷ đồng.

• Kinh doanh thêm bảo hiểm liên kết đơn vị hoặc bảo hiểm hưu trí: 1.000 tỷ đồng.

• Kinh doanh cả bảo hiểm liên kết đơn vị và bảo hiểm hưu trí: 1.300 tỷ đồng.

Vốn điều lệ phải được góp bằng Đồng Việt Nam. Doanh nghiệp cần chứng minh việc góp đủ vốn theo hồ sơ cấp phép. Các mức vốn trên được quy định tại Nghị định 46/2023/NĐ-CP và tiếp tục được áp dụng trong năm 2026.

3.2. Vốn điều lệ của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ

Doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ cũng phải đáp ứng mức vốn tối thiểu. Từ ngày 31/03/2026, Nghị định 97/2026/NĐ-CP đã sửa đổi quy định về mức vốn này. Cụ thể, doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ, bảo hiểm sức khỏe và bảo hiểm tử kỳ có thời hạn từ 01 năm trở xuống phải có ít nhất 400 tỷ đồng vốn điều lệ.

Nếu kinh doanh thêm bảo hiểm hàng không hoặc bảo hiểm vệ tinh, mức vốn tối thiểu tăng lên 450 tỷ đồng. Nếu đồng thời kinh doanh cả bảo hiểm hàng không và bảo hiểm vệ tinh, mức vốn tối thiểu là 500 tỷ đồng. Đây là điểm doanh nghiệp cần lưu ý khi xây dựng phương án hoạt động năm 2026.

3.3. Vốn điều lệ của doanh nghiệp bảo hiểm sức khỏe

Doanh nghiệp chỉ kinh doanh bảo hiểm sức khỏe phải có vốn điều lệ tối thiểu 400 tỷ đồng. Mức vốn này được quy định tại Điều 35 Nghị định 46/2023/NĐ-CP và tiếp tục được áp dụng trong năm 2026.

Doanh nghiệp cần xác định đúng phạm vi nghiệp vụ trước khi xác định vốn. Nếu mở rộng sang các nghiệp vụ khác, mức vốn tối thiểu có thể thay đổi. Vì vậy, phương án kinh doanh và phương án vốn cần được xây dựng đồng bộ.

IV. Điều kiện về cổ đông và thành viên góp vốn

Cổ đông hoặc thành viên góp vốn thành lập doanh nghiệp bảo hiểm phải đáp ứng điều kiện theo Luật Kinh doanh bảo hiểm. Tổ chức, cá nhân phải có quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp theo quy định của pháp luật. Tổ chức tham gia góp từ 10% vốn điều lệ trở lên phải đáp ứng thêm các yêu cầu về kết quả kinh doanh và năng lực tài chính.

Tổ chức góp vốn phải đang hoạt động hợp pháp. Trường hợp là tổ chức tham gia từ 10% vốn điều lệ trở lên, tổ chức này phải kinh doanh có lãi trong 03 năm tài chính liên tục gần nhất. Đồng thời, tổ chức phải đáp ứng các điều kiện tài chính theo quy định của Chính phủ.

Doanh nghiệp cũng phải chứng minh nguồn vốn góp hợp pháp. Hồ sơ cần thể hiện rõ mức vốn, phương thức góp vốn và thông tin về các cổ đông hoặc thành viên góp vốn theo quy định.

V. Điều kiện về tổ chức và quản trị doanh nghiệp

Doanh nghiệp bảo hiểm phải có cơ cấu tổ chức phù hợp với loại hình doanh nghiệp. Bộ máy quản trị và điều hành phải đáp ứng yêu cầu chuyên môn trong lĩnh vực bảo hiểm. Người quản lý, người điều hành và các chức danh chuyên môn phải đáp ứng tiêu chuẩn theo pháp luật chuyên ngành.

Doanh nghiệp cũng phải xây dựng cơ cấu kiểm soát nội bộ phù hợp. Các hoạt động quản trị rủi ro, kiểm toán nội bộ và kiểm soát tuân thủ cần được tổ chức theo quy định. Đây là nhóm điều kiện quan trọng vì hoạt động bảo hiểm liên quan trực tiếp đến nghĩa vụ tài chính dài hạn với khách hàng.

VI. Điều kiện về nhân sự chuyên môn

Nhân sự của doanh nghiệp bảo hiểm phải đáp ứng yêu cầu về trình độ và kinh nghiệm. Một số vị trí quản lý, điều hành và nghiệp vụ bảo hiểm phải có chuyên môn phù hợp. Doanh nghiệp cần bố trí nhân sự có đủ năng lực để thực hiện các hoạt động chuyên ngành.

Đối với các vị trí đặc thù, pháp luật còn quy định tiêu chuẩn riêng. Doanh nghiệp phải kiểm tra điều kiện của từng chức danh trước khi đưa vào hồ sơ xin cấp phép. Việc thay đổi nhân sự sau khi được cấp phép cũng có thể phải thông báo hoặc được chấp thuận theo quy định.

VII. Điều kiện về cơ sở vật chất và công nghệ

Doanh nghiệp bảo hiểm phải có trụ sở, cơ sở vật chất và hệ thống công nghệ phù hợp. Hệ thống này phải đáp ứng yêu cầu quản lý hợp đồng và dữ liệu khách hàng. Doanh nghiệp cũng cần bảo đảm khả năng lưu trữ và khai thác dữ liệu trong quá trình hoạt động.

Cơ sở vật chất phải phù hợp với quy mô và phạm vi kinh doanh. Hệ thống công nghệ cũng cần bảo đảm an toàn thông tin. Đây là yêu cầu cần được chuẩn bị ngay từ giai đoạn xây dựng phương án hoạt động.

VIII. Điều kiện về phương án hoạt động

Hồ sơ cấp phép phải có phương án hoạt động theo quy định. Nội dung phương án cần thể hiện rõ phạm vi kinh doanh dự kiến. Doanh nghiệp cũng phải trình bày khả năng tài chính và phương án tổ chức hoạt động.

Phương án cần phù hợp với nguồn vốn và năng lực quản trị của doanh nghiệp. Các nội dung liên quan đến sản phẩm, dự phòng nghiệp vụ, tái bảo hiểm và đầu tư vốn cũng cần được chuẩn bị. Cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét tính phù hợp của phương án trong quá trình thẩm định hồ sơ.

IX. Hồ sơ đề nghị cấp Giấy phép thành lập và hoạt động

Doanh nghiệp muốn hoạt động kinh doanh bảo hiểm phải chuẩn bị hồ sơ cấp giấy phép. Hồ sơ được thực hiện theo Luật Kinh doanh bảo hiểm và Nghị định 46/2023/NĐ-CP đã được sửa đổi năm 2026.

Một số nhóm giấy tờ quan trọng gồm:

• Đơn đề nghị cấp Giấy phép thành lập và hoạt động.

• Dự thảo điều lệ doanh nghiệp.

• Phương án hoạt động.

• Hồ sơ chứng minh năng lực tài chính và nguồn vốn.

• Danh sách cổ đông hoặc thành viên góp vốn.

• Hồ sơ của người quản trị và người điều hành.

• Tài liệu chứng minh điều kiện về cơ sở vật chất và công nghệ.

• Các tài liệu về sản phẩm bảo hiểm dự kiến triển khai.

Tùy loại hình doanh nghiệp và phạm vi hoạt động, hồ sơ có thể phát sinh thêm tài liệu chuyên ngành. Do đó, doanh nghiệp nên xác định chính xác loại hình bảo hiểm trước khi lập hồ sơ.

X. Trình tự xin cấp giấy phép kinh doanh bảo hiểm

Doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ theo quy định và nộp cho Bộ Tài chính. Nghị định 97/2026/NĐ-CP cho phép hồ sơ được nộp trực tiếp, qua đường bưu điện hoặc qua hệ thống dịch vụ công trực tuyến nếu đáp ứng điều kiện áp dụng.

Cơ quan có thẩm quyền sẽ kiểm tra và thẩm định hồ sơ. Nếu hồ sơ chưa đầy đủ, doanh nghiệp phải bổ sung theo yêu cầu. Trường hợp đáp ứng điều kiện, doanh nghiệp được cấp Giấy phép thành lập và hoạt động.

Doanh nghiệp chỉ được triển khai hoạt động bảo hiểm trong phạm vi giấy phép. Việc tự ý kinh doanh khi chưa được cấp phép có thể dẫn đến xử lý theo quy định pháp luật về kinh doanh bảo hiểm.

XI. Doanh nghiệp cần lưu ý gì sau khi được cấp phép?

Sau khi được cấp phép, doanh nghiệp phải duy trì các điều kiện trong suốt quá trình hoạt động. Điều này bao gồm yêu cầu về vốn, khả năng thanh toán, quản trị rủi ro và dự phòng nghiệp vụ. Doanh nghiệp cũng phải thực hiện chế độ báo cáo và chịu sự quản lý, giám sát của cơ quan nhà nước.

Doanh nghiệp không nên hiểu việc được cấp giấy phép là điều kiện duy nhất để hoạt động lâu dài. Khi thay đổi nội dung hoạt động, vốn điều lệ hoặc một số chức danh quản lý, doanh nghiệp có thể phải xin chấp thuận hoặc thực hiện thủ tục thông báo. Vì vậy, doanh nghiệp cần theo dõi thường xuyên các quy định mới trong lĩnh vực bảo hiểm.

XII. Một số điểm cần lưu ý khi kinh doanh bảo hiểm năm 2026

Năm 2026 có một số thay đổi đáng chú ý trong pháp luật bảo hiểm. Luật số 139/2025/QH15 sửa đổi Luật Kinh doanh bảo hiểm có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Bên cạnh đó, Nghị định 97/2026/NĐ-CP tiếp tục sửa đổi Nghị định 46/2023/NĐ-CP. Thông tư 96/2026/TT-BTC cũng sửa đổi quy định hướng dẫn Luật Kinh doanh bảo hiểm và Nghị định 46.

Đặc biệt, doanh nghiệp cần kiểm tra mức vốn theo đúng nghiệp vụ dự kiến. Không nên sử dụng mức vốn cũ khi chuẩn bị hồ sơ trong năm 2026. Doanh nghiệp cũng cần rà soát điều kiện của cổ đông, người quản lý và nhân sự chuyên môn trước khi nộp hồ sơ.

XIII. Kết luận

Hoạt động kinh doanh bảo hiểm thuộc nhóm ngành nghề có điều kiện. Doanh nghiệp phải được cấp Giấy phép thành lập và hoạt động trước khi triển khai kinh doanh. Các điều kiện quan trọng tập trung vào vốn, cổ đông, quản trị, nhân sự, cơ sở vật chất và phương án hoạt động.

Trong năm 2026, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý các thay đổi tại Nghị định 97/2026/NĐ-CP. Mức vốn tối thiểu của một số loại hình bảo hiểm đã được cập nhật. Việc chuẩn bị hồ sơ theo đúng quy định giúp doanh nghiệp hạn chế việc phải sửa đổi, bổ sung nhiều lần.