Điều kiện để nghiên cứu chế tạo, thử nghiệm, sửa chữa, bảo dưỡng tàu bay không người lái

Nghiên cứu chế tạo, thử nghiệm, sửa chữa, bảo dưỡng tàu bay không người lái là hoạt động kinh doanh có điều kiện. Quy định này áp dụng với nhiều loại phương tiện và thiết bị hàng không. Doanh nghiệp phải đáp ứng điều kiện về nhân sự, hạ tầng và quy trình kỹ thuật. Đồng thời, cơ sở phải được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện trước khi hoạt động. Các yêu cầu hiện hành được quy định tại Luật Phòng không nhân dân 2024 và Nghị định 288/2025/NĐ-CP. Trong đó, Nghị định 288 quy định trực tiếp về điều kiện của cơ sở. Văn bản cũng quy định hồ sơ và trình tự cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện.

I. Căn cứ pháp lý về nghiên cứu chế tạo tàu bay không người lái

Hoạt động nghiên cứu, chế tạo và sửa chữa phương tiện bay chịu sự quản lý chuyên ngành. Doanh nghiệp cần tuân thủ cả quy định về kỹ thuật và quốc phòng, an ninh.

Các văn bản quan trọng gồm:

• Luật Phòng không nhân dân số 49/2024/QH15.

• Nghị định 288/2025/NĐ-CP của Chính phủ.

• Các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật do Bộ Quốc phòng ban hành.

• Các tiêu chuẩn kỹ thuật được Bộ Quốc phòng công nhận.

Điều 28 Luật Phòng không nhân dân yêu cầu cơ sở phải tuân thủ tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. Trường hợp thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công an sẽ áp dụng quy định tương ứng.

Nghị định 288/2025/NĐ-CP quy định chi tiết điều kiện đối với cơ sở. Phạm vi gồm nghiên cứu chế tạo, thử nghiệm, sản xuất, sửa chữa và bảo dưỡng. Quy định này cũng áp dụng với động cơ, cánh quạt và trang bị của phương tiện bay.

II. Điều kiện để nghiên cứu chế tạo, thử nghiệm, sửa chữa, bảo dưỡng

2.1. Phải được đăng ký, cấp phép theo quy định

Cơ sở phải được đăng ký hoặc cấp phép hợp pháp trước khi hoạt động. Đây là điều kiện đầu tiên để được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện.

Doanh nghiệp cần có tư cách pháp lý phù hợp với hoạt động dự kiến. Ngành nghề đăng ký cũng phải phù hợp với phạm vi hoạt động của cơ sở.

Đối với cơ sở thuộc Bộ Quốc phòng hoặc Bộ Công an, quy định có sự khác biệt. Một số điều kiện tại Điều 10 không áp dụng cho các cơ sở này.

2.2. Chủ cơ sở phải đáp ứng điều kiện về nhân thân

Chủ cơ sở phải đáp ứng điều kiện theo khoản 2 Điều 5 Nghị định 288/2025/NĐ-CP. Quy định này nhằm kiểm soát các yếu tố liên quan đến quốc phòng và an ninh.

Theo đó, chủ thể không thuộc các trường hợp bị loại trừ theo quy định. Cụ thể, không thuộc trường hợp bị xử lý hình sự liên quan đến việc sử dụng phương tiện bay gây hại. Các hành vi này gồm ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh và an toàn bay.

Chủ thể cũng không được có tiền án về các tội xâm phạm an ninh quốc gia. Đây là điều kiện cần được kiểm tra trước khi lập hồ sơ.

2.3. Phải có ít nhất 03 nhân sự kỹ thuật hàng không

Cơ sở phải có ít nhất 03 nhân sự được đào tạo chuyên ngành kỹ thuật hàng không. Đây là điều kiện bắt buộc đối với cơ sở thông thường.

Nhân sự phụ trách chuyên môn của các chuyên ngành phải có trình độ từ cao đẳng trở lên. Doanh nghiệp cần chuẩn bị bằng hoặc chứng chỉ tương ứng của từng nhân sự.

Danh sách nhân sự chuyên môn phải được đưa vào hồ sơ đề nghị cấp giấy chứng nhận. Hồ sơ cũng phải kèm bản sao bằng hoặc chứng chỉ theo quy định.

III. Điều kiện về hạ tầng kỹ thuật và cơ sở vật chất

3.1. Phải chứng minh năng lực kỹ thuật

Cơ sở phải có hồ sơ chứng minh năng lực thực hiện hoạt động đăng ký. Nội dung này áp dụng cho nghiên cứu, chế tạo, thử nghiệm và sửa chữa.

Hồ sơ phải thể hiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật của cơ sở. Nếu có sản phẩm mẫu, doanh nghiệp cần cung cấp tài liệu liên quan.

Hạ tầng phải phù hợp với loại phương tiện bay dự kiến thực hiện. Cơ sở cũng phải chứng minh khả năng đáp ứng yêu cầu kỹ thuật tương ứng.

3.2. Nhà xưởng và sân bãi phải phù hợp

Cơ sở phải có nhà xưởng, sân bãi và vật liệu phù hợp. Mức độ đáp ứng được xác định theo loại phương tiện bay.

Đối với hoạt động chế tạo, nhà xưởng phải phục vụ được quy trình kỹ thuật. Đối với sửa chữa, bảo dưỡng, khu vực kỹ thuật phải phù hợp với công việc thực hiện.

Doanh nghiệp cần mô tả các hạng mục này trong hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận. Đây là cơ sở để cơ quan có thẩm quyền đánh giá năng lực thực tế.

3.3. Phải có tài liệu về quy trình kỹ thuật

Cơ sở phải xây dựng tài liệu thể hiện quy trình hoạt động. Nội dung phải phù hợp với lĩnh vực mà cơ sở đăng ký.

Các quy trình có thể bao gồm:

• Quy trình nghiên cứu và chế tạo.

• Quy trình thử nghiệm.

• Quy trình sản xuất.

• Quy trình sửa chữa.

• Quy trình bảo dưỡng.

• Quy trình kiểm tra kỹ thuật.

Quy trình phải phù hợp với loại phương tiện bay và thiết bị. Doanh nghiệp không nên sử dụng một quy trình chung cho mọi loại sản phẩm. Hồ sơ cần thể hiện rõ phạm vi kỹ thuật mà cơ sở có khả năng thực hiện.

IV. Điều kiện về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật

4.1. Phải tuân thủ tiêu chuẩn, quy chuẩn được công nhận

Tổ chức, cá nhân nghiên cứu chế tạo và thử nghiệm phải tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật. Đây là yêu cầu được quy định trực tiếp tại Luật Phòng không nhân dân.

Phương tiện bay phải đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn do Bộ Quốc phòng ban hành. Trường hợp tiêu chuẩn khác được Bộ Quốc phòng công nhận thì có thể áp dụng theo quy định.

Đối với phương tiện bay thuộc Bộ Công an quản lý, tiêu chuẩn do Bộ trưởng Bộ Công an ban hành được áp dụng.

4.2. Phải lập danh mục loại phương tiện bay

Cơ sở phải cung cấp danh mục loại phương tiện bay thực hiện. Danh mục này liên quan trực tiếp đến phạm vi được cấp giấy chứng nhận.

Hồ sơ phải thể hiện các phương tiện đang nghiên cứu hoặc thử nghiệm. Đối với phương tiện đã sản xuất, sửa chữa hoặc bảo dưỡng, phải có hồ sơ về hợp chuẩn, hợp quy.

Riêng phương tiện đang nghiên cứu chế tạo hoặc thử nghiệm được loại trừ khỏi yêu cầu về hồ sơ hợp chuẩn, hợp quy. Tuy nhiên, cơ sở vẫn phải cung cấp thông số kỹ thuật cơ bản.

V. Điều kiện đối với động cơ, cánh quạt và thiết bị

Phạm vi hoạt động không chỉ giới hạn ở tàu bay không người lái. Quy định còn áp dụng với động cơ, cánh quạt và trang thiết bị của phương tiện bay.

Doanh nghiệp nghiên cứu hoặc sửa chữa các bộ phận này cũng phải đáp ứng điều kiện tương ứng. Cơ sở cần chứng minh năng lực kỹ thuật đối với từng nhóm sản phẩm.

Hồ sơ phải mô tả hạ tầng phục vụ hoạt động kỹ thuật. Đồng thời, doanh nghiệp cần xác định rõ loại động cơ, cánh quạt hoặc thiết bị thực hiện.

Các tài liệu kỹ thuật phải phù hợp với tiêu chuẩn, quy chuẩn được áp dụng. Việc mở rộng phạm vi hoạt động cũng cần được thể hiện trong hồ sơ và giấy chứng nhận.

VI. Giấy chứng nhận đủ điều kiện của cơ sở

6.1. Bộ Quốc phòng là cơ quan cấp giấy chứng nhận

Cơ sở phải có Giấy chứng nhận đủ điều kiện trước khi thực hiện hoạt động. Bộ Quốc phòng là cơ quan cấp giấy chứng nhận.

Quy định này áp dụng với cơ sở nghiên cứu, chế tạo, thử nghiệm và sửa chữa. Hoạt động bảo dưỡng cũng thuộc phạm vi phải cấp giấy chứng nhận.

Các cơ sở do Bộ Công an quản lý thực hiện theo quy định riêng.

6.2. Bộ Công an tham gia cho ý kiến

Trước khi cấp giấy chứng nhận, Bộ Quốc phòng lấy ý kiến Bộ Công an. Nội dung xem xét liên quan đến điều kiện của tổ chức, cá nhân.

Bộ Công an cũng xem xét quy mô và mục đích sử dụng. Các yếu tố về an ninh và an toàn của phương tiện bay cũng được đánh giá.

Sau khi nhận ý kiến, Bộ Quốc phòng thực hiện thẩm định. Nếu đáp ứng điều kiện, cơ quan này cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện.

VII. Hồ sơ cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện

Theo Điều 11 Nghị định 288/2025/NĐ-CP, cơ sở chuẩn bị một bộ hồ sơ. Hồ sơ được gửi đến Bộ Quốc phòng.

Thành phần hồ sơ gồm:

• Đơn đề nghị theo Mẫu số 02.

• Giấy chứng nhận đăng ký hoặc giấy phép tương ứng.

• Danh sách nhân sự chuyên môn hàng không.

• Bằng hoặc chứng chỉ của nhân sự chuyên môn.

• Hồ sơ mô tả hạ tầng kỹ thuật.

• Danh mục loại phương tiện bay thực hiện.

• Hồ sơ về hợp chuẩn, hợp quy nếu thuộc trường hợp phải có.

• Bảng thông số kỹ thuật của từng loại phương tiện bay.

• Thông số kỹ thuật cơ bản của phương tiện đang nghiên cứu, thử nghiệm.

Đối với thông tin đã được tích hợp và kết nối trên môi trường điện tử, một số giấy tờ có thể không phải nộp lại. Quy định này giúp giảm thành phần hồ sơ khi dữ liệu đã được cơ quan nhà nước chia sẻ.

VIII. Trình tự cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện

Cơ sở gửi hồ sơ bằng một trong các phương thức theo quy định. Có thể nộp trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến.

Trình tự cơ bản được thực hiện như sau:

Bước 1: Cơ sở chuẩn bị và gửi một bộ hồ sơ đến Bộ Quốc phòng.

Bước 2: Trong 03 ngày làm việc, Bộ Quốc phòng kiểm tra hồ sơ. Hồ sơ hợp lệ sẽ được gửi lấy ý kiến Bộ Công an và cơ quan liên quan.

Bước 3: Bộ Công an và cơ quan liên quan trả lời trong 05 ngày làm việc. Nội dung trả lời được gửi lại cho Bộ Quốc phòng.

Bước 4: Trong 07 ngày kể từ khi nhận ý kiến, Bộ Quốc phòng thẩm định. Nếu đủ điều kiện, cơ quan này cấp giấy chứng nhận.

Trường hợp hồ sơ chưa hợp lệ, Bộ Quốc phòng thông báo để cơ sở hoàn thiện. Thời gian hoàn thiện hồ sơ không tính vào thời hạn giải quyết.

IX. Khi nào Giấy chứng nhận đủ điều kiện bị thu hồi?

Doanh nghiệp phải duy trì các điều kiện trong suốt quá trình hoạt động. Giấy chứng nhận có thể bị thu hồi trong một số trường hợp.

Các trường hợp đáng lưu ý gồm:

• Sử dụng hoạt động của cơ sở để xâm hại quốc phòng, an ninh.

• Gây ảnh hưởng đến an toàn bay hoặc trật tự xã hội.

• Cung cấp thông tin sai trong hồ sơ.

• Chấm dứt hoạt động trong lĩnh vực được cấp giấy.

• Bị giải thể hoặc phá sản.

• Cho mượn, cho thuê, mua hoặc bán giấy chứng nhận.

• Không duy trì điều kiện theo quy định và không khắc phục vi phạm.

Đặc biệt, cơ sở phải thường xuyên kiểm tra điều kiện nhân sự và hạ tầng. Việc thay đổi phạm vi kỹ thuật cũng cần được quản lý phù hợp.

X. Một số lưu ý khi thành lập cơ sở nghiên cứu, chế tạo

Doanh nghiệp nên xác định phạm vi hoạt động ngay từ đầu. Việc này giúp chuẩn bị đúng nhân sự và cơ sở vật chất.

Trước khi nộp hồ sơ, doanh nghiệp nên kiểm tra:

• Ngành nghề và tư cách pháp lý của cơ sở.

• Điều kiện của chủ cơ sở.

• Danh sách nhân sự kỹ thuật hàng không.

• Bằng cấp của nhân sự phụ trách chuyên môn.

• Nhà xưởng và sân bãi.

• Hồ sơ về hạ tầng kỹ thuật.

• Quy trình nghiên cứu, chế tạo và thử nghiệm.

• Danh mục phương tiện bay dự kiến thực hiện.

• Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật áp dụng.

• Hồ sơ hợp chuẩn, hợp quy nếu có.

Một vấn đề quan trọng là phân biệt nghiên cứu, thử nghiệm với sản xuất, sửa chữa và bảo dưỡng. Mỗi hoạt động có yêu cầu hồ sơ kỹ thuật tương ứng. Doanh nghiệp nên xác định chính xác phạm vi trước khi xin cấp giấy chứng nhận.

XI. Kết luận

Điều kiện để nghiên cứu chế tạo, thử nghiệm, sửa chữa, bảo dưỡng tàu bay không người lái được quy định khá chặt chẽ. Cơ sở phải đáp ứng yêu cầu về pháp lý, nhân sự và hạ tầng kỹ thuật. Đồng thời, cơ sở phải có quy trình hoạt động và hồ sơ kỹ thuật phù hợp. Điều kiện quan trọng là phải có ít nhất 03 nhân sự được đào tạo về kỹ thuật hàng không. Nhân sự phụ trách chuyên môn phải có trình độ từ cao đẳng trở lên. Cơ sở cũng phải có Giấy chứng nhận đủ điều kiện do Bộ Quốc phòng cấp.