Điều kiện để hành nghề công chứng

Sorry, this entry is only available in Tiếng Việt. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Điều kiện để hành nghề công chứng được quy định chủ yếu tại Luật Công chứng 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Người muốn hành nghề phải đáp ứng tiêu chuẩn về quốc tịch, độ tuổi, trình độ luật, thời gian công tác pháp luật và sức khỏe. Bên cạnh đó, người này phải hoàn thành đào tạo nghề, tập sự và đạt yêu cầu kiểm tra kết quả tập sự. Sau khi được bổ nhiệm, công chứng viên còn phải đăng ký hành nghề và được cấp Thẻ công chứng viên trước khi thực hiện công việc công chứng.

I. Điều kiện để hành nghề công chứng gồm những gì?

Hành nghề công chứng là hoạt động nghề nghiệp có điều kiện và chịu sự quản lý chặt chẽ của pháp luật. Người muốn hành nghề trước hết phải đủ tiêu chuẩn để được bổ nhiệm công chứng viên. Sau đó, người được bổ nhiệm phải thực hiện thủ tục đăng ký hành nghề theo quy định.

Theo Luật Công chứng 2024, công chứng viên có thể làm việc tại Phòng công chứng hoặc Văn phòng công chứng. Công chứng viên cũng có thể làm việc theo hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc tại tổ chức hành nghề công chứng.

Như vậy, có thể khái quát quá trình này theo các bước:

• Có bằng luật và đủ thời gian công tác pháp luật.

• Hoàn thành khóa đào tạo nghề công chứng.

• Hoàn thành 12 tháng tập sự hành nghề công chứng.

• Đạt yêu cầu kiểm tra kết quả tập sự.

• Được bổ nhiệm công chứng viên.

• Đăng ký hành nghề và được cấp Thẻ công chứng viên.

• Làm việc tại tổ chức hành nghề công chứng theo đúng hình thức pháp luật cho phép.

II. Tiêu chuẩn để được bổ nhiệm công chứng viên

2.1. Là công dân Việt Nam và không quá 70 tuổi

Người được xem xét bổ nhiệm công chứng viên phải là công dân Việt Nam. Người này phải thường trú tại Việt Nam, tuân thủ Hiến pháp và pháp luật. Đồng thời, người đề nghị bổ nhiệm phải có phẩm chất đạo đức tốt và bảo đảm sức khỏe để hành nghề.

Luật Công chứng 2024 cũng quy định công dân được bổ nhiệm phải không quá 70 tuổi. Đây là điểm cần lưu ý khi xác định điều kiện hành nghề công chứng hiện nay.

2.2. Có bằng cử nhân luật, thạc sĩ luật hoặc tiến sĩ luật

Người muốn trở thành công chứng viên phải có một trong các văn bằng sau:

• Bằng cử nhân luật.

• Bằng thạc sĩ luật.

• Bằng tiến sĩ luật.

Không chỉ có bằng luật, người đề nghị còn phải đáp ứng yêu cầu về thời gian công tác pháp luật. Thời gian này phải đạt từ đủ 03 năm trở lên sau khi có bằng cử nhân luật, thạc sĩ luật hoặc tiến sĩ luật. Thời gian công tác phải được thực hiện tại cơ quan, tổ chức theo quy định.

2.3. Có ít nhất 03 năm công tác pháp luật

Đây là điều kiện quan trọng đối với người muốn hành nghề công chứng. Người có bằng luật nhưng vừa mới tốt nghiệp chưa thể đăng ký ngay để trở thành công chứng viên.

Thời gian công tác pháp luật phải đạt từ 03 năm trở lên. Khoảng thời gian này được tính sau khi người đó có bằng cử nhân luật, thạc sĩ luật hoặc tiến sĩ luật. Khi làm hồ sơ bổ nhiệm, người đề nghị phải có giấy tờ chứng minh thời gian công tác pháp luật theo quy định.

2.4. Bảo đảm sức khỏe và phẩm chất đạo đức

Công chứng viên phải có phẩm chất đạo đức tốt và bảo đảm sức khỏe để hành nghề. Đây là điều kiện bắt buộc trong tiêu chuẩn bổ nhiệm.

Khi nộp hồ sơ bổ nhiệm, người đề nghị phải có giấy khám sức khỏe do cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền cấp. Giấy khám sức khỏe phải được cấp trong thời hạn 06 tháng tính đến ngày nộp hồ sơ.

III. Đào tạo nghề công chứng

3.1. Ai được tham gia đào tạo nghề công chứng?

Người có bằng cử nhân luật, thạc sĩ luật hoặc tiến sĩ luật có thể đăng ký tham dự khóa đào tạo nghề công chứng. Việc đào tạo phải được thực hiện tại cơ sở đào tạo nghề công chứng theo quy định.

Nghị định 104/2025/NĐ-CP quy định cơ sở đào tạo nghề công chứng là đơn vị có chức năng đào tạo nghề công chứng thuộc Bộ Tư pháp. Sau khi hoàn thành chương trình, người học được cấp giấy chứng nhận tốt nghiệp khóa đào tạo nghề công chứng.

3.2. Thời gian đào tạo nghề công chứng

Người học phải hoàn thành chương trình đào tạo theo thời lượng và nội dung do pháp luật quy định. Sau khi hoàn thành, giấy chứng nhận tốt nghiệp là một trong những căn cứ để đăng ký tập sự.

Do đó, người có bằng luật chưa thể bỏ qua giai đoạn đào tạo nghề công chứng nếu không thuộc trường hợp được pháp luật miễn đào tạo. Đây là bước giúp người học trang bị kiến thức chuyên môn trước khi tiếp tục tập sự thực tế.

IV. Tập sự hành nghề công chứng trong bao lâu?

4.1. Thời gian tập sự là 12 tháng

Luật Công chứng 2024 thống nhất thời gian tập sự hành nghề công chứng là 12 tháng. Thời gian này được tính từ ngày quyết định đăng ký tập sự có hiệu lực.

Người có giấy chứng nhận tốt nghiệp khóa đào tạo nghề công chứng phải liên hệ với tổ chức hành nghề công chứng để tập sự. Trường hợp không liên hệ được, người tập sự có thể đề nghị Sở Tư pháp bố trí nơi tập sự theo quy định.

Trong thời gian tập sự, người tập sự phải thực hiện công việc theo ngày và giờ làm việc của tổ chức nhận tập sự. Việc này nhằm bảo đảm quá trình tập sự diễn ra thực chất. Người tập sự không chỉ hoàn thành đủ thời gian mà còn phải đáp ứng yêu cầu về kết quả tập sự.

4.2. Điều kiện của công chứng viên hướng dẫn tập sự

Công chứng viên hướng dẫn tập sự phải có từ đủ 02 năm kinh nghiệm hành nghề công chứng trở lên. Người hướng dẫn cũng phải đáp ứng các điều kiện khác theo Luật Công chứng.

Một công chứng viên chỉ được hướng dẫn tối đa 02 người tập sự tại cùng một thời điểm. Nếu công chứng viên đang hướng dẫn bị xử lý kỷ luật hoặc xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động công chứng, việc hướng dẫn có thể bị ảnh hưởng theo quy định.

V. Phải đạt yêu cầu kiểm tra kết quả tập sự

Hoàn thành thời gian tập sự chưa đồng nghĩa với việc đủ điều kiện trở thành công chứng viên. Người tập sự còn phải đạt yêu cầu kiểm tra kết quả tập sự hành nghề công chứng.

Đây là một trong các tiêu chuẩn để được xem xét bổ nhiệm công chứng viên. Vì vậy, quá trình học nghề và tập sự cần được thực hiện nghiêm túc. Người tập sự cần chuẩn bị kiến thức về pháp luật công chứng, kỹ năng nghề nghiệp và quy trình xử lý hồ sơ thực tế.

VI. Những trường hợp không được bổ nhiệm công chứng viên

Không phải người đáp ứng bằng cấp và thời gian công tác đều được bổ nhiệm. Luật Công chứng 2024 quy định nhiều trường hợp không được bổ nhiệm công chứng viên.

Một số trường hợp đáng chú ý gồm:

• Đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

• Đã bị kết án về tội phạm do cố ý, kể cả trường hợp đã được xóa án tích.

• Bị kết án về tội phạm do vô ý nhưng chưa được xóa án tích.

• Đang bị áp dụng một số biện pháp xử lý hành chính theo quy định.

• Bị mất hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự.

• Có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.

• Đang giữ một số vị trí công tác mà Luật Công chứng không cho phép đồng thời hành nghề.

Những trường hợp này cần được kiểm tra trước khi chuẩn bị hồ sơ. Nếu thuộc trường hợp không được bổ nhiệm, việc đáp ứng các điều kiện về bằng cấp và tập sự cũng chưa đủ để được bổ nhiệm.

VII. Hồ sơ đề nghị bổ nhiệm công chứng viên gồm những gì?

Theo Nghị định 104/2025/NĐ-CP, hồ sơ đề nghị bổ nhiệm công chứng viên gồm các giấy tờ cơ bản sau:

• Đơn đề nghị bổ nhiệm công chứng viên theo mẫu.

• Giấy tờ chứng minh thời gian công tác pháp luật.

• Giấy tờ chứng minh đã giải quyết tình trạng thuộc một số trường hợp quy định tại Điều 14, nếu có.

• Giấy khám sức khỏe được cấp trong thời hạn 06 tháng tính đến ngày nộp hồ sơ.

Giấy tờ chứng minh thời gian công tác và giấy khám sức khỏe có thể được nộp dưới dạng bản chính, bản sao có chứng thực hoặc bản sao điện tử theo quy định. Người đủ điều kiện lập 01 bộ hồ sơ và nộp tại Sở Tư pháp nơi hoàn thành tập sự hành nghề công chứng.

VIII. Ai có thẩm quyền bổ nhiệm công chứng viên năm 2026?

Đây là điểm cần cập nhật khi viết bài về điều kiện hành nghề công chứng năm 2026. Theo cơ chế phân quyền hiện hành, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền bổ nhiệm công chứng viên.

Nghị định 121/2025/NĐ-CP đã phân quyền việc bổ nhiệm công chứng viên cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Hồ sơ được tiếp nhận và xử lý theo trình tự được quy định tại pháp luật về công chứng và các văn bản hướng dẫn.

Do đó, không nên sử dụng thông tin cũ cho rằng Bộ trưởng Bộ Tư pháp là người trực tiếp bổ nhiệm công chứng viên trong bài viết cập nhật năm 2026.

IX. Sau khi được bổ nhiệm, công chứng viên cần làm gì?

Được bổ nhiệm chưa phải là bước cuối cùng để có thể trực tiếp ký văn bản công chứng. Công chứng viên còn phải đăng ký hành nghề và được cấp Thẻ công chứng viên theo quy định.

Công chứng viên phải hành nghề tại một tổ chức hành nghề công chứng. Tổ chức này có thể là Phòng công chứng hoặc Văn phòng công chứng. Công chứng viên cũng phải gia nhập Hội công chứng viên tại địa phương nơi muốn hành nghề và duy trì tư cách hội viên trong thời gian hành nghề.

Đặc biệt, công chứng viên chỉ được ký văn bản công chứng sau khi đã được đăng ký hành nghề và cấp Thẻ công chứng viên. Đây là điều kiện thực tế cần lưu ý sau khi hoàn tất thủ tục bổ nhiệm.

X. Công chứng viên được hành nghề theo những hình thức nào?

Luật Công chứng 2024 quy định các hình thức hành nghề của công chứng viên khá cụ thể. Công chứng viên có thể hành nghề với tư cách viên chức của Phòng công chứng. Ngoài ra, công chứng viên có thể là thành viên hợp danh của Văn phòng công chứng hoặc làm việc theo hợp đồng tại tổ chức hành nghề công chứng.

Công chứng viên phải hành nghề tại 01 tổ chức hành nghề công chứng. Đồng thời, công chứng viên phải bảo đảm thời gian làm việc theo ngày và giờ làm việc của tổ chức đó.

Điều này giúp phân biệt hoạt động hành nghề công chứng với một số nghề pháp lý khác. Công chứng viên không được tự do cung cấp dịch vụ công chứng bên ngoài tổ chức hành nghề theo cách không được pháp luật cho phép.

XI. Những nghĩa vụ cần thực hiện trong quá trình hành nghề

Sau khi được đăng ký hành nghề, công chứng viên phải tuân thủ nhiều nghĩa vụ nghề nghiệp. Trong đó có yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người yêu cầu công chứng. Công chứng viên cũng phải giải thích rõ quyền, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý của giao dịch cho các bên.

Bên cạnh đó, công chứng viên phải giữ bí mật nội dung công chứng. Công chứng viên cũng phải tham gia bồi dưỡng nghiệp vụ công chứng hằng năm và chịu trách nhiệm trước pháp luật về văn bản công chứng do mình thực hiện.

Công chứng viên phải từ chối công chứng khi giao dịch vi phạm pháp luật hoặc trái đạo đức xã hội. Việc từ chối phải được giải thích rõ cho người yêu cầu công chứng theo quy định.

XII. Một số lưu ý khi xác định điều kiện hành nghề công chứng năm 2026

Người có bằng luật không đồng nghĩa với việc được hành nghề công chứng ngay. Quy trình hiện nay yêu cầu người muốn trở thành công chứng viên phải tích lũy thời gian công tác pháp luật, đào tạo nghề, tập sự và vượt qua kiểm tra kết quả tập sự.

Ngoài ra, cần phân biệt điều kiện được bổ nhiệm với điều kiện được trực tiếp hành nghề. Bổ nhiệm công chứng viên là một bước quan trọng, nhưng sau đó vẫn phải đăng ký hành nghề và được cấp Thẻ công chứng viên.

Một điểm khác cũng cần lưu ý là pháp luật công chứng đang tiếp tục được sửa đổi. Luật số 04/2026/QH16 đã được ban hành ngày 23/04/2026 và sẽ có hiệu lực từ 01/01/2027. Vì vậy, nếu chuẩn bị hồ sơ hoặc kế hoạch hành nghề cho năm 2027, cần kiểm tra lại quy định tại thời điểm thực hiện.

XIII. Kết luận

Điều kiện để hành nghề công chứng năm 2026 gồm nhiều yêu cầu liên quan đến trình độ, kinh nghiệm và quá trình đào tạo nghề. Người muốn trở thành công chứng viên phải là công dân Việt Nam không quá 70 tuổi, có bằng luật, có ít nhất 03 năm công tác pháp luật và bảo đảm sức khỏe, đạo đức. Sau đó, người này phải hoàn thành đào tạo nghề công chứng, tập sự 12 tháng và đạt yêu cầu kiểm tra kết quả tập sự.

Sau khi đủ điều kiện, người có nhu cầu phải thực hiện thủ tục bổ nhiệm công chứng viên. Khi đã được bổ nhiệm, công chứng viên tiếp tục đăng ký hành nghề và được cấp Thẻ công chứng viên trước khi trực tiếp ký văn bản công chứng. Do pháp luật tiếp tục có thay đổi từ năm 2027, người chuẩn bị hành nghề nên kiểm tra văn bản đang có hiệu lực tại thời điểm nộp hồ sơ.