1 trong những nội dung liên quan đến doanh nghiệp về khoản vay không tính lãi sẽ bị ấn định thuế đang được nhiều bạn đọc quan tâm, đặc biệt là các chủ công ty và các bạn làm kế toán. Vây các khoản vay mà hợp đồng cho vay không tính lãi sẽ bị ấn định lãi suất để truy thu thuế do giao dịch không phù hợp với mức lãi suất trên thị trường cụ thể thế nào? Mời mọi người cùng MVA Việt Nam tìm hiểu trong nội dung bài viết dưới đây nhé.
Mục lục
I. Giải đáp – Ấn định thuế là gì?
Ấn định thuế là việc cơ quan thuế xác định số tiền thuế mà người nộp thuế phải nộp vào ngân sách nhà nước trong những trường hợp nhất định, khi người nộp thuế không tuân thủ đầy đủ các quy định về khai thuế, tính thuế hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật về thuế.
Tại Việt Nam căn cứ tại khoản 1 Điều 48 Thông tư 38/2015/TT-BTC, có quy định về ấn định thuế cụ thể như sau:
Ấn định thuế theo hướng dẫn tại Thông tư 38/2015/TT-BTC là việc cơ quan hải quan thực hiện quyền hạn xác định các yếu tố, căn cứ tính thuế và tính thuế, thông báo, yêu cầu người nộp thuế phải nộp số tiền thuế do cơ quan hải quan xác định thuộc các trường hợp nêu tại khoản 2 Điều 48 Thông tư 38/2015/TT-BTC.
Như vậy, hiểu đơn giản, ấn định thuế là việc cơ quan thuế hoặc cơ quan hải quan đưa ra một số tiền thuế cụ thể phải nộp cho người nộp thuế thay vì để họ chủ động khai thuế, nộp thuế theo quy định.
II. Các trường hợp nào sẽ bị ấn định thuế?
Theo khoản 1 Điều 50 Luật Quản lý thuế 2019 thì người nộp thuế bị ấn định thuế khi thuộc một trong các trường hợp vi phạm pháp luật về thuế sau đây:
- Không đăng ký thuế, không khai thuế, không nộp bổ sung hồ sơ thuế theo yêu cầu của cơ quan thuế hoặc khai thuế không đầy đủ, trung thực, chính xác về căn cứ tính thuế;
- Không phản ánh hoặc phản ánh không đầy đủ, trung thực, chính xác số liệu trên sổ kế toán để xác định nghĩa vụ thuế;
- Không xuất trình sổ kế toán, hóa đơn, chứng từ và các tài liệu cần thiết liên quan đến việc xác định số tiền thuế phải nộp trong thời hạn quy định;
- Không chấp hành quyết định thanh tra thuế, kiểm tra thuế theo quy định;
- Mua, bán, trao đổi và hạch toán giá trị hàng hóa, dịch vụ không theo giá trị giao dịch thông thường trên thị trường;
- Mua, trao đổi hàng hóa sử dụng hóa đơn không hợp pháp, sử dụng không hợp pháp hóa đơn mà hàng hóa là có thật theo xác định của cơ quan có thẩm quyền và đã được kê khai doanh thu tính thuế;
- Có dấu hiệu bỏ trốn hoặc phát tán tài sản để không thực hiện nghĩa vụ thuế;
- Thực hiện các giao dịch không đúng với bản chất kinh tế, không đúng thực tế phát sinh nhằm mục đích giảm nghĩa vụ thuế của người nộp thuế;
- Không tuân thủ quy định về nghĩa vụ kê khai, xác định giá giao dịch liên kết hoặc không cung cấp thông tin theo quy định về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có phát sinh giao dịch liên kết.
III. Khoản vay không tính lãi sẽ bị ấn định thuế
Theo như quy định vừa nêu tại mục 2, thì người nộp thuế bị ấn định thuế nếu thực hiện mua bán, trao đổi và hạch toán giá trị hàng hóa, dịch vụ không theo giá trị giao dịch thông thường trên thị trường.
Đồng thời, tại Công văn 27296/CTHN-TTHT hướng dẫn về thuế đối với khoản lãi vay như sau:

Trường hợp Công ty mẹ cho Công ty con vay với lãi suất 0% (không tính lãi) thì thuộc giao dịch liên kết quy định tại Nghị định 132/2020/NĐ-CP. Công ty mẹ phải điều chỉnh mức giá, tỷ suất lợi nhuận của giao dịch cho vay theo quy định tại khoản 1 Điều 8 Nghị định 132/2020/NĐ-CP để kê khai tính thuế thu nhập doanh nghiệp.
Đối với hoạt động cho vay không thường xuyên của các Công ty (không phải tổ chức tín dụng) nếu bên cho vay không tính lãi hoặc tính với lãi suất thấp hơn lãi suất thông thường cùng kỳ hạn, quy mô trên thị trường thì thuộc trường hợp bị ấn định thuế theo quy định tại khoản 1 Điều 50 Luật Quản lý thuế 2019.
Trường hợp Công ty có khoản lãi vay được chuyển thành vốn góp do thành viên góp vốn của Công ty thực hiện chuyển nhượng phần vốn góp thì cá nhân/tổ chức chuyển nhượng phần vốn góp đó phải nộp thuế TNCN/ TNDN theo quy định tại khoản 4 Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC và Điều 14 Thông tư 78/2014/TT-BTC.
Như vậy, theo quy định nêu trên, đối với hoạt động cho vay không thường xuyên của các tổ chức không phải tổ chức tín dụng nếu bên cho vay không tính lãi hoặc tính với lãi suất thấp hơn lãi suất thông thường cùng kỳ hạn, quy mô trên thị trường thì thuộc trường hợp bị ấn định thuế.
Tìm hiểu thêm >> Hóa đơn điện tử có cần ký và đóng dấu không?
VI. 6 trường hợp người nộp thuế bị ấn định từng yếu tố liên quan đến việc xác định số tiền thuế phải nộp
Theo Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 và các văn bản hướng dẫn thi hành, người nộp thuế bị ấn định từng yếu tố liên quan đến việc xác định số tiền thuế phải nộp trong các trường hợp cụ thể khi không tuân thủ đúng quy định về kê khai và quản lý thuế. Dưới đây là các trường hợp cụ thể:
4.1. Không khai hoặc khai không đầy đủ yếu tố liên quan đến căn cứ tính thuế
- Người nộp thuế không khai báo đầy đủ các thông tin cần thiết theo yêu cầu của cơ quan thuế, dẫn đến việc xác định không chính xác căn cứ tính thuế.
- Ví dụ: Không khai số lượng hàng hóa, dịch vụ, giá trị giao dịch liên quan đến nghĩa vụ thuế.
4.2. Không chấp hành yêu cầu cung cấp thông tin, tài liệu
- Người nộp thuế không cung cấp hoặc cung cấp không đầy đủ các hồ sơ, chứng từ, tài liệu theo yêu cầu của cơ quan thuế khi bị kiểm tra, thanh tra.
- Hậu quả: Cơ quan thuế có quyền ấn định yếu tố để xác định số tiền thuế dựa trên các thông tin, dữ liệu sẵn có hoặc thu thập từ bên thứ ba.
4.3. Sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp
- Người nộp thuế sử dụng hóa đơn giả, hóa đơn không hợp lệ hoặc có các hành vi làm giả chứng từ kế toán để giảm nghĩa vụ thuế.
- Trường hợp này, cơ quan thuế sẽ loại bỏ các hóa đơn, chứng từ không hợp pháp và ấn định lại doanh thu, chi phí, hoặc các yếu tố khác để tính thuế.
4.4. Không tuân thủ chế độ kế toán, thống kê, hóa đơn chứng từ
- Người nộp thuế không áp dụng hoặc áp dụng sai quy định về chế độ kế toán, thống kê hoặc không sử dụng hóa đơn chứng từ theo quy định pháp luật.
- Trong trường hợp này, cơ quan thuế có thể ấn định các yếu tố như doanh thu, giá trị hàng hóa, tỷ lệ chi phí để xác định số tiền thuế.
4.5. Kê khai thuế không trung thực, không chính xác
- Người nộp thuế khai báo không trung thực, không chính xác về các yếu tố như giá bán, doanh thu, số lượng hàng hóa dịch vụ, hoặc chi phí liên quan.
- Cơ quan thuế sẽ điều chỉnh lại các yếu tố khai báo sai và tính toán lại số tiền thuế dựa trên thông tin đáng tin cậy.
4.6. Không chứng minh được căn cứ khai thuế đúng
- Người nộp thuế không thể cung cấp bằng chứng hoặc tài liệu để chứng minh tính hợp lý, hợp lệ của các thông tin đã khai báo.
- Ví dụ: Không chứng minh được giá vốn hàng bán, nguồn gốc hàng hóa nhập khẩu.
4.7. Các trường hợp đặc biệt khác
- Người nộp thuế có hành vi che giấu doanh thu, lợi nhuận hoặc có dấu hiệu trốn thuế.
- Hoạt động kinh doanh mà không đăng ký thuế hoặc không kê khai đúng ngành nghề kinh doanh.
V. Cách xác định yếu tố bị ấn định
Cơ quan thuế sẽ sử dụng:
- Dữ liệu so sánh từ doanh nghiệp tương tự: Cùng ngành nghề, quy mô và khu vực hoạt động.
- Dữ liệu từ các kỳ khai thuế trước: Nếu doanh nghiệp từng kê khai đầy đủ và chính xác trước đó.
- Thông tin thu thập từ bên thứ ba: Từ đối tác, ngân hàng, hoặc các cơ quan liên quan.
- Quy định pháp luật hiện hành: Áp dụng tỷ lệ hoặc mức tính thuế theo quy định.
- Hậu quả khi bị ấn định thuế từng yếu tố
- Gia tăng số thuế phải nộp: Số tiền thuế bị ấn định thường cao hơn số thuế mà doanh nghiệp tự khai.
- Phạt hành chính: Phạt do khai sai, chậm nộp hoặc gian lận thuế.
- Tăng cường giám sát: Doanh nghiệp bị cơ quan thuế đưa vào diện quản lý rủi ro và thanh tra thường xuyên hơn.
VII. Giải pháp hạn chế bị ấn định thuế
- Tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật về thuế.
- Khai thuế trung thực, đầy đủ và đúng hạn.
- Sử dụng phần mềm kế toán và hóa đơn điện tử hợp pháp.
- Đáp ứng kịp thời các yêu cầu của cơ quan thuế.
- Thường xuyên cập nhật các thay đổi trong chính sách thuế.
Trên đây là những thông tin có liên quan đến khoản vay không tính lãi sẽ bị ấn định thuế mà MVA Việt Nam muốn thông báo đến mọi người đặc biệt là những chủ doanh nghiệp, kế toán để tránh những sai sót và xử phạt. Mọi câu hỏi cần được tư vấn và hỗ trợ giải đáp thêm vui lòng bình luận bên dưới bài viết này. Xin cảm ơn!


