NHỮNG ĐIỂM MỚI NỔI BẬT TRONG LUẬT THUẾ TNDN 2025 – DOANH NGHIỆP CẦN BIẾT

Việc Quốc hội thông qua Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 vào ngày 14/06/2025, với hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/2025, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong chính sách thuế doanh nghiệp tại Việt Nam. 

Luật mới được xây dựng nhằm mục tiêu tăng tính công bằng, minh bạch, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời đáp ứng xu hướng kinh tế số, nền tảng thương mại điện tử, cũng như điều chỉnh một số điểm chưa còn phù hợp trong Luật TNDN hiện hành. 

Với vai trò là một doanh nghiệp hoặc người làm công tác tài chính – kế toán, việc hiểu rõ những điểm mới này không chỉ giúp tuân thủ quy định pháp luật mà còn là cơ hội để tối ưu chi phí thuế, tận dụng ưu đãi phù hợp. Bài viết dưới đây sẽ trình bày chi tiết các điểm mới nổi bật mà doanh nghiệp cần nắm.

I. Hiệu lực thi hành và phạm vi áp dụng

• Luật Thuế TNDN 2025 có hiệu lực từ 01/10/2025, và được áp dụng từ kỳ tính thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2025 trở đi.

• Các Luật, nghị định, sửa đổi trước đây (Luật TNDN 14/2008 và các luật sửa đổi bổ sung) hết hiệu lực kể từ ngày này. 
• Trong điều khoản chuyển tiếp, có quy định rõ: nếu doanh nghiệp có dự án đầu tư được hưởng ưu đãi theo luật cũ nhưng cũng đáp ứng điều kiện ưu đãi theo luật mới, doanh nghiệp được quyền lựa chọn hưởng ưu đãi theo luật cũ hoặc luật mới cho phần thời gian còn lại. 

• Nếu doanh nghiệp trước đây không thuộc diện ưu đãi, nhưng theo luật mới đáp ứng điều kiện, từ kỳ tính thuế năm 2025 trở đi sẽ được áp dụng ưu đãi theo luật mới cho thời gian còn lại. 

Việc hiểu rõ thời điểm có hiệu lực và các điều khoản chuyển tiếp rất quan trọng để doanh nghiệp chuẩn bị kế hoạch thuế, điều chỉnh tài chính, tránh sai sót khi áp dụng Luật mới.

II. Mở rộng đối tượng nộp thuế và phạm vi thu nhập chịu thuế

2.1. Mở rộng đối tượng doanh nghiệp chịu thuế

Luật 2025 mở rộng đối tượng phải nộp thuế TNDN, theo đó:

• Doanh nghiệp trong nước vẫn là đối tượng truyền thống. 
• Doanh nghiệp nước ngoài (có hoặc không có cơ sở thường trú tại Việt Nam) nếu có hiện diện thương mại hoặc phát sinh thu nhập từ nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số tại Việt Nam cũng phải chịu thuế TNDN. Luật mới bổ sung rõ ràng đối tượng này.

• Nền tảng số, sàn thương mại điện tử xuyên biên giới: dù không đặt trụ sở tại Việt Nam, nếu tạo ra doanh thu từ thị trường Việt Nam thì bị áp thuế đối với thu nhập chịu thuế tại Việt Nam.

Đây là điểm mới rất quan trọng nhằm bắt kịp xu hướng số hóa kinh tế, thu hẹp “khoảng trống” thu thuế từ các hoạt động xuyên biên giới.

2.2. Mở rộng thu nhập chịu thuế

Luật 2025 mở rộng và làm rõ hơn các khoản thu nhập chịu thuế, trong đó:

• Bổ sung thu nhập chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng chứng khoán, chuyển nhượng dự án đầu tư, chuyển nhượng quyền tham gia dự án đầu tư, chuyển nhượng quyền khai thác, chế biến khoáng sản. 
• Thu nhập từ cho thuê, thanh lý tài sản, chuyển giao công nghệ, quyền sở hữu trí tuệ sẽ là thu nhập chịu thuế nếu không thuộc diện miễn trừ.
• Thu nhập từ lãi tiền gửi, lãi cho vay vốn, bán ngoại tệ (trừ thu nhập từ hoạt động tín dụng của tổ chức tín dụng) cũng được liệt vào thu nhập chịu thuế. 
• Các khoản thu nhập khác như khoản trích trước chi phí không sử dụng, nợ khó đòi xóa nay thu hồi, phạt vi phạm hợp đồng, tài trợ, tặng cho bằng tiền hoặc hiện vật … cũng được đưa vào diện chịu thuế (nếu không được miễn). 
• Trường hợp doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài và có thu nhập từ nước ngoài, được trừ thuế TNDN tại nước ngoài tính vào thuế TNDN phải nộp ở Việt Nam (song không vượt quá thuế phải nộp tại Việt Nam) — để tránh đánh thuế kép.

Như vậy, phạm vi thu nhập chịu thuế được điều chỉnh để bao quát hơn, đảm bảo tính công bằng và hạn chế lỗ hổng thu thuế.

III. Thuế suất mới: cơ cấu nhiều tầng, ưu đãi cho doanh nghiệp nhỏ

Một trong những điểm nổi bật của Luật mới là cơ cấu thuế suất đa tầng, tích hợp các mức ưu đãi dành cho doanh nghiệp có quy mô nhỏ – vừa, nhằm giảm gánh nặng thuế, thúc đẩy phát triển doanh nghiệp. 

3.1. Thuế suất phổ thông và các mức ưu đãi

Theo Điều 10 Luật 2025:

• Thuế suất phổ thông là 20% đối với các doanh nghiệp không thuộc các trường hợp ưu đãi.
• Thuế suất ưu đãi 15% áp dụng cho doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng.
• Thuế suất ưu đãi 17% áp dụng cho doanh nghiệp có tổng doanh thu từ trên 3 tỷ đến không quá 50 tỷ đồng. 
• Các doanh nghiệp có liên kết hoặc là công ty con nếu trong mối quan hệ liên kết bất kỳ bên liên kết không đáp ứng điều kiện hưởng ưu đãi sẽ không được áp ưu đãi thuế suất 15% hoặc 17%.
• Đối với hoạt động tìm kiếm, thăm dò khai thác dầu khí, tài nguyên quý hiếm: mức thuế suất có thể lên tới 50%, hoặc 40% trong các vùng đặc biệt khó khăn.
  

Việc phân tầng thuế suất như vậy giúp doanh nghiệp nhỏ có cơ hội hưởng lợi, đồng thời giữ mức thuế phổ thông không quá thấp để đảm bảo nguồn thu ngân sách.

3.2. So sánh với luật hiện hành

Trước Luật 2025, Luật TNDN hiện hành quy định thuế suất phổ thông là 20% (có một số ưu đãi riêng lẻ cho dự án, lĩnh vực ưu tiên), nhưng không có cơ chế ưu đãi chung theo mức doanh thu nhỏ – vừa như 15%, 17%. 

Chính vì vậy, điểm mới này đem lại sự cải thiện đáng kể về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, giúp giảm gánh nặng thuế trong giai đoạn khởi nghiệp hoặc tăng trưởng vừa phải.

IV. Ưu đãi thuế – mở rộng, rõ ràng hơn và linh hoạt hơn

Luật 2025 có nhiều điều chỉnh về các chính sách ưu đãi thuế TNDN, nhằm khuyến khích đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển khoa học – công nghệ. Dưới đây là những điểm nổi bật:

4.1. Rút ngắn thời gian miễn thuế

• Trước đây, các khoản thu nhập từ nghiên cứu – phát triển công nghệ, chuyển đổi số, sản phẩm công nghệ mới khi được miễn thuế tối đa 5 năm.
• Luật 2025 rút ngắn thời gian miễn thuế còn 3 năm cho các khoản thu nhập từ hợp đồng nghiên cứu – phát triển, chuyển giao công nghệ, sản phẩm công nghệ mới, thử nghiệm sản phẩm trong giai đoạn thử nghiệm.

Việc rút ngắn thời gian miễn thuế khiến doanh nghiệp cần cân nhắc sớm hơn khi lập kế hoạch đầu tư đổi mới công nghệ để đảm bảo lợi ích tối ưu.

4.2. Mở rộng các đối tượng được miễn thuế

Luật mới bổ sung thêm nhiều loại thu nhập được miễn thuế, trong đó:

• Miễn thuế cho thu nhập từ chuyển nhượng trái phiếu xanh lần đầu.
• Miễn thuế cho một số khoản thu nhập đặc thù chưa được quy định trước đó.
• Miễn thuế cho các khoản thu nhập chuyển giao công nghệ, bản quyền, nếu đáp ứng điều kiện quy định. 

4.3. Chi phí R&D (nghiên cứu & phát triển), đổi mới – chuyển đổi số

Luật 2025 cho phép:

• Trích tối đa 20% thu nhập tính thuế để lập quỹ phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nghiên cứu phát triển. Doanh nghiệp được sử dụng quỹ này hoặc để tự triển khai hoặc đặt hàng bên ngoài theo cơ chế khoán sản phẩm.
• Được tính chi phí R&D tới 200% chi phí thực tế khi xác định chi phí được trừ, nếu doanh nghiệp có hoạt động nghiên cứu – phát triển, đổi mới sáng tạo, hoặc chuyển đổi số. (Nói cách khác: chi phí thực tế nhân hệ số 2)

Hai điểm này nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào tri thức, công nghệ, đổi mới — hướng tới mô hình kinh doanh bền vững, năng suất cao.

4.4. Quy định ưu đãi rõ ràng, minh bạch

Luật mới quy định chặt chẽ điều kiện, thời hạn, cách thức áp dụng ưu đãi thuế, tránh việc lợi dụng ưu đãi, đảm bảo tính công bằng giữa các doanh nghiệp. 

Các doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý điều kiện hưởng ưu đãi, điều kiện về quy mô, thu nhập, ngành nghề để tránh rủi ro khi bị kiểm tra thuế.

V. Chi phí được trừ – tinh chỉnh và thắt chặt

Một trong những nội dung “nhạy cảm” trong quản lý thuế là các khoản chi phí được trừ khi xác định thu nhập tính thuế. Luật 2025 có những điều chỉnh để tăng tính minh bạch và hạn chế lợi dụng.

• Luật mới quy định chi tiết hơn những khoản chi phí không được trừ, ví dụ: chi phí trích trước mà không sử dụng, chi phí tài trợ, tặng cho nếu không chứng minh được mục đích kinh doanh, chi phí trả lãi vượt lãi suất vốn vay thông thường, các khoản chi không có hóa đơn hợp pháp, chi phí không được chứng minh hợp lý…
• Luật 2025 làm rõ rằng các khoản chi phí không thực tế, chi phí vượt mức hợp lý, chi phí không liên quan tới hoạt động sản xuất kinh doanh sẽ bị loại.
• Trong chuyển nhượng bất động sản hoặc dự án đầu tư, nếu doanh nghiệp có thu nhập từ chuyển nhượng nhưng có hoạt động sản xuất kinh doanh sinh lời, phần lợi nhuận từ sản xuất kinh doanh được phép bù trừ, nhưng phần thu nhập chuyển nhượng còn lại phải tính thuế riêng, không được bù trừ vào hoạt động chính. 
• Doanh nghiệp cần minh chứng rõ ràng mục đích, căn cứ, hóa đơn, chứng từ cho từng khoản chi, đặc biệt các khoản chi lớn hoặc chi cho hoạt động R&D, marketing, quảng cáo, tài trợ,…

Những điều chỉnh này nhằm hạn chế lạm dụng chi phí “ảo”, đảm bảo thu đúng, thu đủ nhưng vẫn tạo điều kiện cho chi phí hợp lý thực tế.

VI. Điều kiện hưởng ưu đãi khi doanh nghiệp có quan hệ liên kết

Một điểm mới quan trọng mà doanh nghiệp có mô hình sở hữu, hợp tác nhiều bên cần lưu ý:

• Nếu doanh nghiệp là công ty con, hoặc có quan hệ liên kết (liên doanh, công ty mẹ – con), để được áp thuế suất ưu đãi (15% hoặc 17%), tất cả các bên liên kết phải đáp ứng điều kiện hưởng ưu đãi. Nếu bất kỳ bên liên kết nào không đáp ứng, toàn bộ mức ưu đãi có thể bị loại.
• Điều này nhằm ngăn chặn hiện tượng chuyển thu nhập giữa các công ty liên kết để hưởng lợi ưu đãi thuế không chính đáng.
• Doanh nghiệp trong tập đoàn nên rà soát mối quan hệ liên kết trước khi quyết định áp dụng ưu đãi theo doanh thu nhỏ – vừa hoặc các ưu đãi khác.

VII. Cơ chế tính thuế, quản lý thuế bổ sung

7.1. Thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung (IIR)

Luật 2025 quy định doanh nghiệp có nghĩa vụ nộp thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung (IIR) nếu tổng hợp thu nhập chịu thuế tối thiểu theo quy định quốc tế, sau đó mức thuế bổ sung được trừ vào thuế TNDN phải nộp tại Việt Nam. 

Cơ chế này nhằm đảm bảo doanh nghiệp đa quốc gia chịu thuế tối thiểu theo quy định quốc tế, tránh hiện tượng chuyển lợi nhuận để né thuế.

7.2. Quản lý thuế điện tử, minh bạch, đồng bộ

Luật 2025 tiếp tục khuyến khích áp dụng quản lý thuế số, hóa đơn điện tử, kê khai thuế điện tử nhằm tăng tính minh bạch, giảm chi phí tuân thủ. (Mặc dù không phải điểm mới hoàn toàn, nhưng luật mới củng cố xu hướng này). Hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp

Bên cạnh đó, Luật mới quy định rõ hơn quyền và nghĩa vụ của cơ quan thuế trong kiểm tra, thanh tra, truy thu, xử lý vi phạm, đảm bảo doanh nghiệp tuân thủ được thực thi nghiêm. 

* Một số lưu ý doanh nghiệp cần biết khi triển khai thực hiện

• Đánh giá lại mô hình kinh doanh, quan hệ liên kết: nếu doanh nghiệp thuộc hệ thống công ty con, liên kết, cần rà soát xem tất cả thành viên có đáp ứng điều kiện ưu đãi thuế hay không.
• Lập kế hoạch dự án đầu tư, nghiên cứu – phát triển: nếu muốn hưởng ưu đãi thuế, cần thiết kế dự án sao cho đáp ứng điều kiện R&D, chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo.
• Chứng minh hóa đơn, chứng từ rõ ràng, hợp lý: đặc biệt các khoản chi lớn, chi quảng cáo, tài trợ, chi phí gián tiếp phải có căn cứ rõ ràng.
• Chuẩn bị hệ thống kế toán, thuế số hóa: để đáp ứng yêu cầu kê khai, quản lý minh bạch, giảm rủi ro bị điều chỉnh chi phí.
• Theo dõi Nghị định hướng dẫn và Thông tư của Bộ Tài chính: bởi vì Luật 2025 chỉ đưa ra khung chung, chi tiết áp dụng sẽ được hướng dẫn qua Nghị định, Thông tư chuyên ngành (sẽ thay Nghị định 218/2013/NĐ-CP) 
• Lựa chọn phương án ưu đãi khi có quyền chọn: nếu doanh nghiệp có dự án đầu tư được hưởng ưu đãi theo luật cũ hoặc luật mới, nên tính toán thiệt – hơn để chọn phương án tối ưu.
• Thời điểm áp dụng ưu đãi từ 01/10/2025: doanh nghiệp cần lưu ý rằng luật mới không áp dụng cho kỳ tính thuế trước 2025, nên cần phân biệt hợp lý khi tính lợi ích ưu đãi. 

VIII. Kết luận

Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 (Luật số 67/2025/QH15) mang nhiều điểm mới nổi bật: mở rộng đối tượng chịu thuế (bao gồm doanh nghiệp nước ngoài, nền tảng số), cơ cấu thuế suất đa tầng ưu đãi cho doanh nghiệp vừa nhỏ, rút ngắn ưu đãi miễn thuế, mở rộng ưu đãi cho R&D, siết quy định chi phí được trừ, bổ sung thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung (IIR) theo chuẩn quốc tế, và tăng cường minh bạch trong quản lý thuế.

Việc doanh nghiệp nắm vững những điểm mới này không chỉ giúp tuân thủ pháp luật mà còn tạo cơ hội tối ưu hóa thuế, cải thiện lợi thế cạnh tranh. Trong giai đoạn chuyển đổi, lời khuyên là chủ động rà soát, thiết lập chiến lược thuế – tài chính phù hợp ngay từ đầu năm tài chính 2025, phối hợp chặt chẽ với bộ phận kế toán – thuế và tư vấn thuế để thực hiện đúng, tối ưu và an toàn.
Trên đây là những nội dung chia sẻ về những điểm mới nổi bật trong luật thuế TNDN 2025 doanh nghiệp cần biết của Kế toán – Kiểm Toán MVA mang đến cho độc giả. Hy vọng bài viết đã cung cấp cho quý độc giả những thông tin để hiểu sâu hơn về kiểm toán. Bên cạnh đó, nếu quý độc giả còn thắc mắc cần được giải đáp, xin vui lòng liên hệ qua Hotline: 024.7109.7766 của Kế toán – Kiểm Toán MVA để được tư vấn miễn phí ngay lập tức.