Kinh doanh thiết bị y tế là lĩnh vực chịu sự quản lý của pháp luật chuyên ngành. Tùy hoạt động, doanh nghiệp có thể phải đáp ứng điều kiện về nhân sự, hệ thống quản lý chất lượng và hồ sơ lưu hành sản phẩm. Một số hoạt động còn yêu cầu giấy phép hoặc tài liệu chuyên ngành riêng. Vậy điều kiện để kinh doanh thiết bị y tế hiện nay gồm những gì? MVA Việt Nam sẽ phân tích các quy định quan trọng trong bài viết dưới đây.
Mục lục
- I. Căn cứ pháp lý về kinh doanh thiết bị y tế
- II. Điều kiện để kinh doanh thiết bị y tế
- III. Điều kiện kinh doanh thiết bị y tế theo từng hoạt động
- IV. Hồ sơ pháp lý cần chuẩn bị khi kinh doanh thiết bị y tế
- V. Trình tự thực hiện thủ tục kinh doanh thiết bị y tế
- VI. Những lưu ý khi kinh doanh thiết bị y tế
- VII. Kết luận
I. Căn cứ pháp lý về kinh doanh thiết bị y tế

Hoạt động kinh doanh thiết bị y tế được điều chỉnh bởi nhiều văn bản pháp luật. Các văn bản quan trọng cần tham khảo gồm:
-
Nghị định 98/2021/NĐ-CP về quản lý trang thiết bị y tế.
-
Nghị định 07/2023/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số quy định về quản lý thiết bị y tế.
-
Nghị định 04/2025/NĐ-CP tiếp tục sửa đổi quy định tại Nghị định 98/2021/NĐ-CP.
-
Các thông tư hướng dẫn phân loại, lưu hành và quản lý thiết bị y tế.
Nghị định 98/2021/NĐ-CP quy định về phân loại, sản xuất, lưu hành, mua bán và nhập khẩu thiết bị y tế. Văn bản cũng điều chỉnh hoạt động cung cấp dịch vụ liên quan. Các quy định này đã được sửa đổi, bổ sung qua nhiều văn bản. <Cite refs={[“turn994967search1″,”turn994967search2″,”turn994967search0”]}/>
Doanh nghiệp cần xác định rõ hoạt động dự kiến trước khi chuẩn bị hồ sơ. Điều kiện bán lẻ, bán buôn và sản xuất không hoàn toàn giống nhau. Việc xác định đúng phạm vi giúp tránh áp dụng sai quy định.
II. Điều kiện để kinh doanh thiết bị y tế

Điều kiện kinh doanh phụ thuộc vào loại hình hoạt động và nhóm thiết bị. Doanh nghiệp cần rà soát quy định tương ứng trước khi đưa sản phẩm ra thị trường.
2.1. Điều kiện về tư cách pháp lý và phạm vi kinh doanh
Tổ chức, cá nhân cần thực hiện các thủ tục pháp lý phù hợp với hoạt động dự kiến. Nếu thành lập doanh nghiệp, ngành nghề đăng ký phải phù hợp với hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, đăng ký doanh nghiệp không thay thế các thủ tục quản lý thiết bị y tế.
Doanh nghiệp cần xác định mình thực hiện hoạt động nào. Các hoạt động phổ biến gồm mua bán, nhập khẩu, sản xuất và cung cấp dịch vụ. Mỗi hoạt động có thể phát sinh yêu cầu pháp lý riêng.
Đối với hoạt động mua bán, doanh nghiệp cần kiểm tra điều kiện áp dụng cho nhóm thiết bị dự kiến kinh doanh. Một số nhóm thiết bị có yêu cầu riêng về nhân sự hoặc hồ sơ. Vì vậy, không nên mặc định mọi thiết bị đều áp dụng cùng một thủ tục.
2.2. Điều kiện về phân loại thiết bị y tế
Thiết bị y tế được phân loại theo mức độ rủi ro. Việc phân loại ảnh hưởng đến thủ tục công bố, đăng ký lưu hành và quản lý sản phẩm. Doanh nghiệp cần xác định đúng loại thiết bị trước khi kinh doanh.
Theo hệ thống phân loại hiện hành, thiết bị y tế được chia thành các loại A, B, C và D. Mức độ rủi ro tăng dần từ loại A đến loại D. Việc xác định loại phải căn cứ vào mục đích sử dụng và quy tắc phân loại áp dụng.
Doanh nghiệp cần lưu giữ hồ sơ phân loại theo quy định. Nếu phân loại sai, thủ tục lưu hành có thể bị ảnh hưởng. Vì vậy, cần kiểm tra hồ sơ kỹ thuật và mục đích sử dụng của sản phẩm.
2.3. Điều kiện về lưu hành thiết bị y tế
Thiết bị y tế phải đáp ứng điều kiện lưu hành trước khi được đưa ra thị trường. Tùy trường hợp, sản phẩm cần có số lưu hành, số đăng ký hoặc giấy tờ hợp lệ khác theo quy định. Một số trường hợp được áp dụng cơ chế riêng hoặc thuộc diện miễn theo pháp luật.
Đối với thiết bị loại A và B, thủ tục thường gắn với việc công bố tiêu chuẩn áp dụng. Đối với thiết bị loại C và D, cơ chế đăng ký lưu hành được áp dụng theo quy định tương ứng. Doanh nghiệp cần xác định đúng thủ tục cho từng sản phẩm.
Không nên mua bán thiết bị chỉ dựa trên thông tin quảng cáo của nhà cung cấp. Doanh nghiệp cần kiểm tra hồ sơ lưu hành và thông tin chủ sở hữu. Sản phẩm cũng phải phù hợp với mục đích sử dụng đã được xác định.
2.4. Điều kiện về nhân sự và hệ thống quản lý chất lượng
Yêu cầu nhân sự phụ thuộc vào hoạt động cụ thể. Một số hoạt động mua bán thiết bị y tế loại B, C, D có điều kiện về nhân sự kỹ thuật theo quy định. Doanh nghiệp cần kiểm tra tiêu chuẩn áp dụng đối với nhóm thiết bị của mình.
Đối với hoạt động sản xuất, cơ sở phải đáp ứng yêu cầu về hệ thống quản lý chất lượng. Theo quy định hiện hành, cơ sở sản xuất thiết bị y tế phải đáp ứng tiêu chuẩn ISO 13485. Đây là yêu cầu quan trọng đối với hoạt động sản xuất thiết bị y tế. <Cite refs={[“turn994967search3″,”turn994967search5”]}/>
Doanh nghiệp cần chuẩn bị tài liệu chứng minh hệ thống quản lý chất lượng. Quy trình kiểm soát phải phù hợp với hoạt động thực tế. Hồ sơ cũng cần được cập nhật khi có thay đổi liên quan.
2.5. Điều kiện về kho bảo quản và vận chuyển
Đối với thiết bị cần điều kiện bảo quản đặc biệt, doanh nghiệp phải tuân thủ yêu cầu tương ứng. Kho và phương tiện vận chuyển cần bảo đảm chất lượng sản phẩm. Điều kiện cụ thể phụ thuộc vào đặc tính của từng loại thiết bị.
Doanh nghiệp nên thiết lập quy trình nhập, xuất và lưu trữ hàng hóa. Hồ sơ cần thể hiện nguồn gốc và thông tin sản phẩm. Việc quản lý tốt giúp hỗ trợ truy xuất khi có sự cố hoặc yêu cầu kiểm tra.
2.6. Điều kiện đối với thiết bị y tế chứa chất ma túy hoặc tiền chất
Một số thiết bị y tế có chứa chất ma túy hoặc tiền chất thuộc diện quản lý đặc biệt. Cơ sở sản xuất, kinh doanh các sản phẩm này có thể phải đáp ứng thêm điều kiện. Các yêu cầu liên quan đến quản lý kho và theo dõi xuất, nhập cần được kiểm tra cụ thể.
Doanh nghiệp không nên áp dụng điều kiện thông thường cho nhóm thiết bị đặc biệt này. Trước khi kinh doanh, cần rà soát quy định chuyên ngành và giấy tờ cần thiết. Việc tuân thủ đúng quy định giúp hạn chế rủi ro pháp lý.
III. Điều kiện kinh doanh thiết bị y tế theo từng hoạt động
Mỗi hoạt động có yêu cầu khác nhau về hồ sơ và điều kiện. Doanh nghiệp nên xác định đúng mô hình để chuẩn bị phù hợp.
3.1. Điều kiện mua bán thiết bị y tế
Cơ sở mua bán cần kiểm tra quy định áp dụng cho loại thiết bị dự kiến kinh doanh. Đối với các nhóm thuộc diện có điều kiện, doanh nghiệp phải đáp ứng yêu cầu về nhân sự và hồ sơ theo quy định. Một số nhóm thiết bị có thể không yêu cầu các điều kiện mua bán tương tự.
Doanh nghiệp cần bảo đảm nguồn gốc và tình trạng lưu hành của sản phẩm. Thông tin hàng hóa phải phù hợp với hồ sơ pháp lý. Ngoài ra, việc niêm yết giá và cung cấp thông tin cũng phải tuân thủ quy định liên quan.
3.2. Điều kiện sản xuất thiết bị y tế
Cơ sở sản xuất phải đáp ứng điều kiện về hệ thống quản lý chất lượng. Tiêu chuẩn ISO 13485 là yêu cầu quan trọng theo quy định hiện hành. Cơ sở cũng cần bảo đảm năng lực sản xuất phù hợp với sản phẩm.
Nếu thiết bị có chứa chất ma túy hoặc tiền chất, cơ sở phải kiểm tra điều kiện bổ sung. Hồ sơ sản xuất cần phản ánh đúng quy trình và năng lực thực tế. Doanh nghiệp nên hoàn thiện hệ thống chất lượng trước khi triển khai sản xuất.
3.3. Điều kiện nhập khẩu thiết bị y tế
Doanh nghiệp nhập khẩu cần xác định tình trạng pháp lý của thiết bị. Tùy sản phẩm và trường hợp cụ thể, hồ sơ có thể cần số lưu hành hoặc giấy tờ nhập khẩu phù hợp. Một số trường hợp được áp dụng quy định riêng.
Trước khi ký hợp đồng, doanh nghiệp nên kiểm tra tài liệu của nhà sản xuất. Thông tin về phân loại, chủ sở hữu và mục đích sử dụng cần thống nhất. Việc kiểm tra trước giúp hạn chế rủi ro khi làm thủ tục nhập khẩu.
3.4. Điều kiện cung cấp dịch vụ liên quan đến thiết bị y tế
Các dịch vụ như bảo hành, bảo dưỡng hoặc sửa chữa có thể phát sinh yêu cầu riêng. Doanh nghiệp cần xác định dịch vụ dự kiến cung cấp và quy định áp dụng. Nhân sự thực hiện phải có năng lực phù hợp với công việc.
Cơ sở nên lưu hồ sơ bảo trì và sửa chữa. Các công việc phải được thực hiện theo hướng dẫn kỹ thuật. Điều này giúp bảo đảm an toàn và duy trì hiệu quả sử dụng thiết bị.
IV. Hồ sơ pháp lý cần chuẩn bị khi kinh doanh thiết bị y tế
Hồ sơ phụ thuộc vào hoạt động và nhóm thiết bị. Doanh nghiệp nên rà soát các giấy tờ liên quan trước khi kinh doanh.
Các tài liệu thường cần kiểm tra gồm:
-
Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy tờ pháp lý tương ứng.
-
Hồ sơ phân loại thiết bị y tế.
-
Số lưu hành, số đăng ký hoặc giấy tờ hợp lệ theo quy định.
-
Tài liệu về chủ sở hữu, nhà sản xuất và nguồn gốc sản phẩm.
-
Hồ sơ kỹ thuật, hướng dẫn sử dụng và nhãn thiết bị.
-
Tài liệu về nhân sự, hệ thống quản lý chất lượng hoặc điều kiện kho khi thuộc trường hợp áp dụng.
Danh mục trên mang tính khái quát. Không phải mọi hoạt động đều cần toàn bộ tài liệu nêu trên. Doanh nghiệp cần căn cứ vào loại thiết bị và thủ tục cụ thể để hoàn thiện hồ sơ.
Thông tin trên các tài liệu phải thống nhất. Doanh nghiệp cần kiểm tra tên sản phẩm, chủ sở hữu và mục đích sử dụng. Nếu hồ sơ có sai lệch, việc công bố hoặc đăng ký lưu hành có thể bị ảnh hưởng.
V. Trình tự thực hiện thủ tục kinh doanh thiết bị y tế
Doanh nghiệp nên triển khai theo từng bước để tránh thiếu hồ sơ.
5.1. Bước 1: Xác định hoạt động và loại thiết bị
Doanh nghiệp xác định sản phẩm sẽ mua bán, sản xuất hay nhập khẩu. Sau đó, cần kiểm tra phân loại và yêu cầu pháp lý tương ứng. Đây là cơ sở để lựa chọn thủ tục phù hợp.
5.2. Bước 2: Chuẩn bị điều kiện kinh doanh
Cơ sở hoàn thiện hồ sơ doanh nghiệp và các điều kiện chuyên ngành. Nếu thuộc diện phải có nhân sự hoặc hệ thống chất lượng, cần chuẩn bị từ đầu. Kho bảo quản và phương tiện vận chuyển cũng phải phù hợp với sản phẩm.
5.3. Bước 3: Hoàn thiện hồ sơ sản phẩm
Doanh nghiệp kiểm tra hồ sơ phân loại và giấy tờ lưu hành. Với thiết bị nhập khẩu, cần rà soát thêm tài liệu của nhà sản xuất. Các thông tin phải thống nhất trước khi thực hiện thủ tục.
5.4. Bước 4: Thực hiện thủ tục theo quy định
Tùy trường hợp, doanh nghiệp thực hiện công bố tiêu chuẩn áp dụng, đăng ký lưu hành hoặc thủ tục khác. Cơ quan tiếp nhận và thành phần hồ sơ phụ thuộc vào thủ tục cụ thể. Doanh nghiệp cần sử dụng biểu mẫu và phương thức nộp hiện hành.
5.5. Bước 5: Duy trì điều kiện trong quá trình hoạt động
Sau khi đủ điều kiện kinh doanh, doanh nghiệp phải duy trì việc tuân thủ. Hồ sơ sản phẩm cần được cập nhật khi phát sinh thay đổi. Doanh nghiệp cũng cần theo dõi các quy định mới để tránh vi phạm.
VI. Những lưu ý khi kinh doanh thiết bị y tế
Để hạn chế rủi ro, doanh nghiệp cần lưu ý một số vấn đề sau.
Thứ nhất, xác định đúng loại thiết bị. Việc phân loại ảnh hưởng đến thủ tục lưu hành và điều kiện kinh doanh. Doanh nghiệp không nên tự suy đoán nếu chưa đủ căn cứ chuyên môn.
Thứ hai, kiểm tra hồ sơ lưu hành trước khi nhập hàng. Cần xác minh số lưu hành hoặc giấy tờ tương ứng. Đồng thời, nên kiểm tra nguồn gốc và thông tin nhà sản xuất.
Thứ ba, phân biệt mua bán với sản xuất. Điều kiện của cơ sở sản xuất khác với cơ sở phân phối. Nếu triển khai nhiều hoạt động, doanh nghiệp cần rà soát yêu cầu cho từng hoạt động.
Thứ tư, cập nhật quy định pháp luật. Các quy định về thiết bị y tế đã được sửa đổi nhiều lần. Doanh nghiệp nên sử dụng văn bản hợp nhất và hướng dẫn đang có hiệu lực.
Thứ năm, lưu trữ hồ sơ đầy đủ. Hồ sơ giúp chứng minh nguồn gốc và tình trạng pháp lý của sản phẩm. Việc lưu trữ tốt cũng hỗ trợ xử lý khi có yêu cầu kiểm tra.
VII. Kết luận
Điều kiện để kinh doanh thiết bị y tế phụ thuộc vào loại hình hoạt động và nhóm sản phẩm. Doanh nghiệp cần kiểm tra phân loại, hồ sơ lưu hành và các điều kiện chuyên ngành tương ứng. Cơ sở sản xuất còn phải đáp ứng yêu cầu về hệ thống quản lý chất lượng. Trước khi kinh doanh, doanh nghiệp nên rà soát hồ sơ và quy định áp dụng cho từng sản phẩm. Việc chuẩn bị đúng ngay từ đầu giúp giảm thời gian và chi phí xử lý. MVA Việt Nam có thể hỗ trợ doanh nghiệp trong thủ tục thành lập và tư vấn hồ sơ pháp lý liên quan.


