Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua sàn thương mại điện tử phải làm thủ tục hải quan từ 01/3/2027

Sorry, this entry is only available in Tiếng Việt. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Từ ngày 01/3/2027, hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua sàn thương mại điện tử phải làm thủ tục hải quan và chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan hải quan. Quy định này được bổ sung tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan số 11/2026/QH16. Đây là thay đổi quan trọng trong quản lý hàng hóa giao dịch xuyên biên giới qua thương mại điện tử.

I. Hàng hóa qua sàn thương mại điện tử phải làm thủ tục hải quan

1.1. Quy định mới được bổ sung tại Luật Hải quan

Luật số 11/2026/QH16 được Quốc hội thông qua ngày 23/8/2026. Luật bổ sung Điều 16a vào sau Điều 16 của Luật Hải quan 2014. Điều khoản này quy định riêng về kiểm tra và giám sát hải quan đối với hàng hóa qua nền tảng thương mại điện tử. Theo quy định mới, hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử phải làm thủ tục hải quan. Hàng hóa đồng thời chịu sự kiểm tra và giám sát của cơ quan hải quan. Như vậy, việc mua bán hàng hóa trên môi trường trực tuyến không làm mất đi nghĩa vụ hải quan. Hàng hóa giao dịch xuyên biên giới vẫn được quản lý theo quy định pháp luật về hải quan.

1.2. Quy định áp dụng từ ngày 01/3/2027

Luật số 11/2026/QH16 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027. Do đó, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại điện tử cần chuẩn bị hệ thống trước thời điểm này. Đây là lần đầu Luật Hải quan có quy định riêng về kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử. Quy định mới tạo cơ sở pháp lý rõ hơn cho hoạt động quản lý hàng hóa xuyên biên giới. Đồng thời, quy định giúp cơ quan hải quan tăng khả năng quản lý bằng dữ liệu.

II. Những loại giao dịch nào thuộc phạm vi quy định?

2.1. Hàng hóa mua từ nước ngoài vào Việt Nam

Trường hợp tổ chức, cá nhân tại Việt Nam mua hàng từ nước ngoài qua nền tảng thương mại điện tử, hàng hóa thuộc phạm vi quản lý hải quan.

Ví dụ, một cá nhân tại Việt Nam đặt mua sản phẩm từ người bán ở nước ngoài thông qua nền tảng trực tuyến. Hàng hóa được vận chuyển từ nước ngoài về Việt Nam. Từ ngày 01/3/2027, hàng hóa này phải thực hiện thủ tục hải quan theo quy định mới.

2.2. Hàng hóa bán từ Việt Nam ra nước ngoài

Quy định cũng áp dụng với hàng hóa được bán từ Việt Nam cho khách hàng nước ngoài thông qua nền tảng thương mại điện tử. Doanh nghiệp xuất khẩu qua các nền tảng trực tuyến cần lưu ý nghĩa vụ về hồ sơ và dữ liệu hàng hóa. Thông tin trên giao dịch điện tử cần được quản lý thống nhất với thông tin khai báo hải quan.

Doanh nghiệp nên kiểm tra:

• Thông tin người bán.
• Thông tin người mua.
• Tên và mô tả hàng hóa.
• Số lượng hàng hóa.
• Giá trị giao dịch.
• Thông tin vận chuyển.
• Chứng từ liên quan.
• Dữ liệu khai báo hải quan.

III. Người mua, người bán phải định danh và xác thực điện tử

3.1. Ai phải định danh, xác thực điện tử?

Khoản 2 Điều 16a quy định tổ chức, cá nhân tại Việt Nam khi mua hoặc bán hàng hóa với nước ngoài qua nền tảng thương mại điện tử phải thực hiện định danh, xác thực điện tử. Đây là một trong những nội dung đáng chú ý nhất của Luật Hải quan sửa đổi. Việc định danh giúp cơ quan hải quan xác định chính xác chủ thể tham gia giao dịch. Thông tin này cũng hỗ trợ việc đối chiếu giữa giao dịch điện tử và hàng hóa thực tế.

3.2. Định danh điện tử giúp quản lý giao dịch xuyên biên giới

Trước đây, hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới có thể phát sinh nhiều dữ liệu phân tán. Thông tin người mua, người bán và đơn vị vận chuyển có thể nằm trên các hệ thống khác nhau. Quy định mới hướng tới việc kết nối những nguồn dữ liệu này. Qua đó, cơ quan hải quan có thêm cơ sở đánh giá giao dịch và hàng hóa.

Việc định danh, xác thực điện tử cũng góp phần:

• Xác định chủ thể giao dịch.
• Hạn chế sử dụng thông tin không chính xác.
• Tăng khả năng đối chiếu dữ liệu.
• Hỗ trợ kiểm soát hàng hóa.
• Phục vụ quản lý rủi ro hải quan.

IV. Sàn thương mại điện tử phải cung cấp thông tin cho hải quan

4.1. Chủ quản nền tảng phải kết nối dữ liệu

Chủ quản nền tảng thương mại điện tử có trách nhiệm kết nối với hệ thống xử lý dữ liệu về thương mại điện tử của cơ quan hải quan khi thực hiện định danh và xác thực điện tử. Điều này đặt ra yêu cầu mới đối với các nền tảng có hoạt động mua bán hàng hóa xuyên biên giới. Doanh nghiệp vận hành nền tảng cần rà soát hệ thống công nghệ. Đồng thời, cần chuẩn bị khả năng trao đổi dữ liệu với cơ quan hải quan theo quy định.

4.2. Chủ quản nền tảng được bổ sung là người khai hải quan

Luật số 11/2026/QH16 còn sửa đổi quy định về người khai hải quan. Theo đó, chủ quản nền tảng thương mại điện tử được bổ sung vào nhóm người khai hải quan. Đây là thay đổi có ý nghĩa lớn đối với các nền tảng thương mại điện tử. Chủ quản nền tảng không chỉ đóng vai trò cung cấp môi trường giao dịch. Theo quy định mới, chủ thể này còn có trách nhiệm liên quan đến thủ tục và dữ liệu hải quan.

V. Những đơn vị nào phải cung cấp thông tin hàng hóa?

5.1. Chủ quản nền tảng thương mại điện tử

Chủ quản nền tảng phải cung cấp thông tin liên quan đến hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng cho cơ quan hải quan. Thông tin được sử dụng để phục vụ công tác kiểm tra và giám sát. Do đó, nền tảng cần bảo đảm dữ liệu được lưu trữ và có khả năng truy xuất.

5.2. Doanh nghiệp kinh doanh kho ngoại quan

Doanh nghiệp kinh doanh kho ngoại quan cũng có trách nhiệm cung cấp thông tin liên quan đến hàng hóa. Thông tin từ kho ngoại quan giúp cơ quan hải quan đối chiếu dữ liệu hàng hóa. Đây cũng là cơ sở để theo dõi quá trình lưu giữ và vận chuyển hàng.

5.3. Doanh nghiệp vận chuyển và các bên liên quan

Doanh nghiệp vận chuyển hoặc đại lý của doanh nghiệp vận chuyển cũng thuộc nhóm có trách nhiệm cung cấp thông tin. Ngoài ra, tổ chức và cá nhân có liên quan đến hàng hóa xuất nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử cũng phải cung cấp thông tin theo quy định. Như vậy, cơ chế quản lý mới không chỉ tác động đến người mua và người bán. Các bên trong chuỗi logistics cũng cần chuẩn bị để đáp ứng yêu cầu dữ liệu.

VI. Hàng hóa phải chịu kiểm tra và giám sát hải quan

6.1. Không chỉ làm thủ tục hải quan

Quy định mới xác định hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử phải làm thủ tục hải quan. Hàng hóa đồng thời chịu sự kiểm tra và giám sát của cơ quan hải quan. Điều này có nghĩa việc hoàn tất giao dịch trên sàn không đồng nghĩa hàng hóa được tự động thông quan. Hàng hóa vẫn phải đáp ứng các yêu cầu theo pháp luật hải quan. Tùy trường hợp, cơ quan hải quan có thể thực hiện các biện pháp kiểm tra phù hợp.

6.2. Quản lý dựa trên dữ liệu và rủi ro

Luật Hải quan sửa đổi cũng bổ sung quy định về quản lý tuân thủ và quản lý rủi ro. Cơ quan hải quan có thể thu thập, xử lý và phân tích thông tin. Dữ liệu được sử dụng để đánh giá mức độ tuân thủ của người khai hải quan. Việc này đặc biệt phù hợp với thương mại điện tử. Số lượng giao dịch trực tuyến có thể rất lớn và diễn ra liên tục.

VII. Doanh nghiệp thương mại điện tử cần chuẩn bị gì?

7.1. Rà soát hệ thống dữ liệu

Doanh nghiệp vận hành sàn cần rà soát toàn bộ hệ thống dữ liệu liên quan đến giao dịch. Thông tin về người mua, người bán, hàng hóa và vận chuyển cần được quản lý thống nhất. Dữ liệu cũng cần bảo đảm khả năng kết nối theo yêu cầu của cơ quan hải quan.

Doanh nghiệp nên kiểm tra:

• Hệ thống định danh khách hàng.
• Hệ thống xác thực điện tử.
• Dữ liệu đơn hàng.
• Dữ liệu hàng hóa.
• Dữ liệu thanh toán.
• Dữ liệu vận chuyển.
• Khả năng kết nối với hệ thống hải quan.

7.2. Chuẩn hóa thông tin hàng hóa

Doanh nghiệp cần kiểm tra cách mô tả hàng hóa trên nền tảng. Thông tin trên đơn hàng nên thống nhất với chứng từ vận chuyển và hồ sơ hải quan. Việc chuẩn hóa dữ liệu giúp hạn chế sai lệch khi cơ quan hải quan thực hiện đối chiếu. Đặc biệt, doanh nghiệp nên kiểm soát những thông tin như tên hàng, số lượng, giá trị và người nhận.

7.3. Xây dựng quy trình phối hợp với đơn vị vận chuyển

Nền tảng thương mại điện tử thường phối hợp với nhiều doanh nghiệp logistics. Vì vậy, dữ liệu cần được trao đổi thống nhất giữa các bên. Doanh nghiệp nên xác định rõ trách nhiệm của từng bộ phận. Quy trình xử lý dữ liệu cũng cần được kiểm tra trước khi Luật có hiệu lực.

VIII. Người bán hàng xuyên biên giới cần lưu ý gì?

8.1. Không nên xem nhẹ hồ sơ hải quan

Người bán hàng ra nước ngoài cần chuẩn bị đầy đủ thông tin về đơn hàng. Chứng từ liên quan cũng cần được lưu trữ phù hợp. Đối với doanh nghiệp, nên xây dựng quy trình kiểm tra trước khi hàng được giao cho đơn vị vận chuyển.

Một số hồ sơ cần lưu ý gồm:

• Hợp đồng hoặc thỏa thuận mua bán.
• Hóa đơn và chứng từ bán hàng.
• Thông tin đơn hàng.
• Phiếu đóng gói.
• Chứng từ vận chuyển.
• Hồ sơ khai báo hải quan.
• Chứng từ liên quan đến nguồn gốc hàng hóa.

8.2. Kiểm tra chính sách quản lý chuyên ngành

Ngoài thủ tục hải quan, hàng hóa xuất nhập khẩu có thể thuộc diện quản lý chuyên ngành. Doanh nghiệp cần xác định hàng hóa có yêu cầu giấy phép hay kiểm tra chuyên ngành không. Một số mặt hàng còn có yêu cầu riêng về chất lượng hoặc an toàn. Vì vậy, không nên chỉ kiểm tra nghĩa vụ khai báo hải quan. Doanh nghiệp cần rà soát toàn bộ điều kiện áp dụng với từng nhóm hàng.

IX. Người mua hàng từ nước ngoài cần lưu ý gì?

9.1. Cần cung cấp thông tin chính xác

Từ ngày 01/3/2027, tổ chức và cá nhân tại Việt Nam mua hàng từ nước ngoài qua nền tảng thương mại điện tử phải thực hiện định danh, xác thực điện tử. Người mua nên sử dụng thông tin chính xác khi thực hiện giao dịch. Không nên sử dụng thông tin của người khác hoặc thông tin không đúng thực tế. Thông tin chính xác giúp hạn chế vướng mắc trong quá trình xử lý đơn hàng. Đồng thời, việc này hỗ trợ cơ quan hải quan xác định đúng chủ thể giao dịch.

9.2. Cần lưu ý hàng hóa thuộc diện hạn chế

Không phải mọi loại hàng hóa đều có thể nhập khẩu tự do. Người mua cần kiểm tra quy định đối với hàng hóa trước khi đặt mua. Một số mặt hàng có thể thuộc diện cấm nhập khẩu hoặc cần đáp ứng điều kiện riêng. Việc mua hàng qua nền tảng trực tuyến không làm thay đổi các quy định này.

X. Quy định mới có ý nghĩa gì với quản lý thương mại điện tử?

10.1. Tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn

Trước khi Luật mới được ban hành, Luật Hải quan chưa có điều khoản riêng về thủ tục và trách nhiệm dữ liệu đối với hàng hóa qua nền tảng thương mại điện tử. Việc bổ sung Điều 16a giúp hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hoạt động quản lý. Cơ quan hải quan có thêm căn cứ để quản lý hàng hóa giao dịch xuyên biên giới. Doanh nghiệp cũng có cơ sở rõ hơn để xây dựng quy trình tuân thủ.

10.2. Tăng cường quản lý bằng dữ liệu

Việc định danh, xác thực và kết nối dữ liệu giúp cơ quan hải quan chuyển mạnh sang phương thức quản lý số. Dữ liệu từ nền tảng, kho, đơn vị vận chuyển và người khai hải quan có thể hỗ trợ quá trình phân tích rủi ro. Qua đó, cơ quan hải quan có thể tập trung nguồn lực vào các giao dịch có dấu hiệu rủi ro cao.

XI. Doanh nghiệp cần chuẩn bị trước ngày 01/3/2027

11.1. Các nền tảng cần chuẩn bị hệ thống công nghệ

Doanh nghiệp nên bắt đầu rà soát hệ thống ngay từ năm 2026. Việc tích hợp dữ liệu với hệ thống hải quan có thể cần thời gian kiểm thử. Đặc biệt, các nền tảng có lượng giao dịch lớn cần xây dựng kế hoạch triển khai sớm.

11.2. Bộ phận kế toán, logistics và pháp chế cần phối hợp

Quy định mới không chỉ liên quan đến bộ phận công nghệ. Bộ phận kế toán, xuất nhập khẩu, logistics và pháp chế đều có liên quan. Doanh nghiệp nên phân công rõ trách nhiệm. Việc này giúp bảo đảm dữ liệu được thống nhất trong toàn bộ quy trình.

11.3. Tiếp tục theo dõi văn bản hướng dẫn

Điều 16a giao Chính phủ quy định chi tiết nội dung này. Vì vậy, doanh nghiệp cần tiếp tục theo dõi các văn bản hướng dẫn được ban hành. Các văn bản hướng dẫn có thể làm rõ phương thức kết nối dữ liệu. Đồng thời, quy định chi tiết có thể hướng dẫn thêm về thủ tục và trách nhiệm của từng chủ thể.

XII. Kết luận

Từ 01/3/2027, hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua sàn thương mại điện tử phải làm thủ tục hải quan và chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan hải quan. Đây là nội dung mới tại Điều 16a được bổ sung bởi Luật số 11/2026/QH16. Bên cạnh thủ tục hải quan, tổ chức và cá nhân tại Việt Nam mua, bán hàng hóa với nước ngoài qua nền tảng thương mại điện tử phải thực hiện định danh, xác thực điện tử. Chủ quản nền tảng phải kết nối với hệ thống xử lý dữ liệu của cơ quan hải quan. Chủ quản nền tảng, doanh nghiệp kinh doanh kho ngoại quan, doanh nghiệp vận chuyển và các tổ chức, cá nhân liên quan cũng phải cung cấp thông tin hàng hóa cho cơ quan hải quan. Doanh nghiệp thương mại điện tử nên chủ động rà soát hệ thống dữ liệu. Đồng thời, cần chuẩn hóa thông tin giao dịch và quy trình phối hợp với đơn vị vận chuyển. Việc chuẩn bị sớm sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế vướng mắc khi quy định mới chính thức áp dụng.