Xuất nhập khẩu tại chỗ là hình thức giao dịch phổ biến trong thương mại nội địa giữa doanh nghiệp chế xuất, khu công nghiệp và doanh nghiệp nội địa. Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng nắm rõ thủ tục xuất nhập khẩu tại chỗ theo quy định hải quan. Vậy hồ sơ xuất nhập khẩu tại chỗ cần những gì? Quy trình thực hiện ra sao? Cách xử lý hóa đơn và khai báo hải quan thế nào để đúng luật, không bị xử phạt? Trong bài viết này MVA Việt Nam, chúng tôi sẽ hướng dẫn chi tiết cách làm hồ sơ, thủ tục xuất nhập khẩu tại chỗ từ A đến Z, giúp doanh nghiệp bạn chủ động trong mọi giao dịch và tiết kiệm tối đa thời gian, chi phí.
Mục lục
I. Xuất nhập khẩu tại chỗ là gì?
Xuất nhập khẩu tại chỗ là một hình thức đặc biệt trong hoạt động xuất nhập khẩu, trong đó hàng hóa không di chuyển qua cửa khẩu hay biên giới quốc gia, mà chỉ di chuyển trong nội địa Việt Nam nhưng vẫn được coi là xuất – nhập khẩu theo quy định của pháp luật hải quan.

Hiểu đơn giản:
- Một doanh nghiệp A (nội địa) bán hàng cho doanh nghiệp B là doanh nghiệp chế xuất hoặc trong khu công nghiệp, khu phi thuế quan, hoặc ngược lại.
- Dù hàng chỉ di chuyển trong nước, nhưng do một bên thuộc khu vực được hưởng ưu đãi thuế quan (ví dụ khu chế xuất), nên giao dịch vẫn phải làm thủ tục hải quan như xuất – nhập khẩu thông thường.
II. Hồ sơ xuất khẩu, nhập khẩu tại chỗ
Về cơ bản, hồ sơ xuất nhập khẩu tại chỗ cũng tương tự như hồ sơ nhập khẩu, xuất khẩu thông thường.
Để quá trình XNK tại chỗ diễn ra thuận lợi, doanh nghiệp cần chuẩn bị các loại giấy tờ sau:
- Tờ khai hải quan (ban hành kèm theo Thông tư 38/2015/TT-BTC);
- Hợp đồng mua bán;
- Hóa đơn giá trị gia tăng hoặc hóa đơn bán hàng thay cho hóa đơn thương mại (đối với trường hợp doanh nghiệp nội địa xuất vào khu chế xuất, khu phi thuế quan);
- Chứng từ vận tải;
- Giấy kiểm tra chất lượng hàng hóa (nếu hàng hóa nằm trong danh mục phải tiến hành kiểm tra chuyên ngành);
- Các chứng từ khác có liên quan tùy vào từng trường hợp cụ thể…
Tìm hiểu thêm >> Hướng dẫn hồ sơ, thủ tục miễn thuế nhập khẩu, xuất khẩu
III. Thủ tục xuất nhập khẩu tại chỗ
1. Quy trình thực hiện thủ tục xuất nhập khẩu tại chỗ
Doanh nghiệp thực hiện quy trình xuất nhập khẩu tại chỗ theo các bước sau:
=> Bước 1: Doanh nghiệp xuất khẩu làm thủ tục khai báo hải quan
Dựa trên hợp đồng đã ký kết với thương nhân nước ngoài có chỉ định giao hàng tại Việt Nam, doanh nghiệp xuất khẩu cần phải kê khai đầy đủ các tiêu chí tương ứng trên tờ khai.
=> Bước 2: Doanh nghiệp nhập khẩu làm thủ tục nhập khẩu tại chỗ
Sau khi nhận được đầy đủ các hồ sơ, giấy tờ và hàng hóa từ doanh nghiệp xuất khẩu, doanh nghiệp nhập khẩu đến Chi cục Hải quan đăng ký làm thủ tục nhập khẩu tại chỗ phù hợp với loại hình xuất nhập khẩu.
=> Bước 3: Chi cục Hải quan làm thủ tục nhập khẩu tại chỗ
Chi cục Hải quan tiến hành:
- Tiếp nhận tờ khai từ doanh nghiệp nhập khẩu;
- Tính thuế, niêm phong mẫu hàng (nếu có);
- Xác nhận đã làm thủ tục, giao doanh nghiệp và lưu trữ hồ sơ;
- Thông báo đến Cục Thuế địa phương nơi theo dõi thuế của doanh nghiệp nhập khẩu.
=> Bước 4: Doanh nghiệp xuất khẩu
Sau khi thủ tục nhập khẩu hoàn tất, doanh nghiệp xuất khẩu nộp hồ sơ cho Chi cục Hải quan để đăng ký làm thủ tục xuất khẩu tại chỗ.
=> Bước 5: Chi cục Hải quan làm thủ tục xuất khẩu tại chỗ
Chi cục Hải quan tiếp nhận tờ khai hải quan và các chứng từ khác liên quan do doanh nghiệp xuất khẩu cung cấp. Sau đó, Chi cục tiến hành các bước đăng ký tờ khai theo quy định tương ứng với hoạt động xuất nhập khẩu tại chỗ.
2. Thời hạn làm thủ tục xuất nhập khẩu tại chỗ
Căn cứ quy định tại Khoản 4 Điều 86 Thông tư 38/2015/TT-BTC (sửa đổi tại Thông tư 39/2018/TT-BTC), trong vòng 15 ngày làm việc kể từ ngày thông quan hàng hóa xuất khẩu và sau khi hoàn thành việc giao nhận hàng hóa, doanh nghiệp nhập khẩu tại chỗ phải làm thủ tục hải quan.
III. Các câu hỏi thường gặp khi thực hiện thủ tục xuất nhập khẩu tại chỗ
- Xuất nhập khẩu tại chỗ là gì?
Trả lời: Là hình thức giao dịch mà hàng hóa được giao – nhận nội địa tại Việt Nam nhưng vẫn phải làm thủ tục xuất – nhập khẩu do bên mua hoặc bên bán thuộc khu phi thuế quan, doanh nghiệp chế xuất, hoặc theo chỉ định của đối tác nước ngoài.
- Trường hợp nào cần làm thủ tục xuất nhập khẩu tại chỗ?
Trả lời: Một số trường hợp phổ biến:
- Doanh nghiệp nội địa bán hàng cho doanh nghiệp chế xuất.
- Doanh nghiệp chế xuất bán hàng cho nội địa.
- Giao hàng theo chỉ định của thương nhân nước ngoài giữa các công ty trong nước.
- Doanh nghiệp gia công hàng hóa cho doanh nghiệp khác và giao hàng nội địa theo chỉ định.
- Hồ sơ xuất khẩu tại chỗ gồm những gì?
Trả lời: Hồ sơ gồm:
- Hợp đồng mua bán/hoặc văn bản chỉ định của thương nhân nước ngoài.
- Hóa đơn thương mại (hoặc hóa đơn GTGT tùy đối tượng).
- Phiếu xuất kho kiêm vận chuyển.
- Tờ khai hải quan xuất khẩu tại chỗ.
- Biên bản giao nhận hàng hóa có chữ ký hai bên.
- Bên nhập khẩu tại chỗ cần chuẩn bị hồ sơ gì?
Trả lời:
- Tờ khai hải quan nhập khẩu tại chỗ.
- Hóa đơn bên bán (hoặc thương nhân nước ngoài).
- Biên bản giao nhận.
- Giấy phép nhập khẩu (nếu hàng hóa thuộc diện quản lý chuyên ngành).
- Có cần mở cả tờ khai xuất khẩu và tờ khai nhập khẩu không?
Trả lời: Có. Cả hai bên (bên xuất và bên nhập) đều phải mở tờ khai hải quan riêng biệt, trừ trường hợp bên nhập không thuộc đối tượng phải khai theo quy định.
- Thời hạn nộp tờ khai xuất nhập khẩu tại chỗ là bao lâu?
Trả lời: Tờ khai phải được mở trước khi giao hàng và hoàn tất xác nhận giao – nhận trong vòng 15 ngày kể từ ngày hàng được bàn giao.
- Doanh nghiệp chế xuất xuất hàng vào nội địa có phải nộp thuế không?
Trả lời: Có. Khi doanh nghiệp chế xuất bán hàng vào thị trường nội địa, bên mua nội địa sẽ phải nộp thuế nhập khẩu và thuế GTGT (nếu có).
- Làm thủ tục xuất nhập khẩu tại chỗ có cần đăng ký trước không?
Trả lời: Không cần đăng ký trước, nhưng doanh nghiệp phải đăng ký chữ ký số, phần mềm khai hải quan điện tử và có mã số thuế để thực hiện khai báo hải quan.
- Có thể sử dụng hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) cho xuất khẩu tại chỗ không?
Trả lời: Tùy từng trường hợp:
- Nếu bên mua là doanh nghiệp nội địa => sử dụng hóa đơn GTGT.
- Nếu xuất khẩu theo chỉ định nước ngoài => sử dụng hóa đơn thương mại.
- Xuất nhập khẩu tại chỗ có được hoàn thuế VAT không?
Trả lời: Trường hợp doanh nghiệp xuất khẩu tại chỗ theo chỉ định của nước ngoài, nếu đáp ứng điều kiện quy định tại Thông tư 219/2013/TT-BTC và Thông tư 38/2015/TT-BTC, thì có thể được hoàn thuế GTGT đầu vào.


