Những trường hợp người lao động không được hưởng chế độ BHXH.

Sorry, this entry is only available in Tiếng Việt. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Người lao động tham gia BHXH bắt buộc có thể được hưởng nhiều chế độ. Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định các trường hợp không được hưởng. Nội dung này được quy định tại Luật BHXH 2024. Trong đó, Điều 42 nêu rõ các trường hợp không được hưởng chế độ ốm đau. Vậy những trường hợp người lao động không được hưởng chế độ BHXH gồm những trường hợp nào? Người lao động cần lưu ý gì khi nghỉ việc do ốm đau? Nội dung dưới đây sẽ giúp doanh nghiệp và người lao động dễ dàng tra cứu.

I. Những trường hợp người lao động không được hưởng chế độ BHXH

Theo khoản 2 Điều 42 Luật BHXH 2024, có 4 nhóm trường hợp không được hưởng chế độ ốm đau. Các trường hợp này áp dụng khi người lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.

1.1. Tự gây thương tích hoặc tự gây tổn hại sức khỏe

Người lao động không được hưởng chế độ ốm đau nếu tự gây thương tích. Quy định này cũng áp dụng khi người lao động tự gây tổn hại cho sức khỏe của mình.

Đây là trường hợp pháp luật loại trừ khỏi chế độ ốm đau. Vì vậy, người lao động không thể yêu cầu quỹ BHXH chi trả cho thời gian nghỉ này. Doanh nghiệp cũng cần kiểm tra căn cứ y tế khi tiếp nhận hồ sơ.

1.2. Ốm đau do sử dụng chất ma túy, tiền chất ma túy

Người lao động không được hưởng chế độ ốm đau nếu sử dụng chất ma túy. Quy định này cũng áp dụng với việc sử dụng tiền chất ma túy thuộc danh mục do Chính phủ quy định.

Tuy nhiên, pháp luật có quy định một trường hợp ngoại lệ. Người lao động vẫn có thể được hưởng nếu sử dụng thuốc tiền chất theo chỉ định y tế. Việc sử dụng thuốc phải theo chỉ định của người hành nghề khám bệnh, chữa bệnh.

Do đó, không phải mọi trường hợp sử dụng thuốc có chứa tiền chất đều bị loại trừ. Cần xem xét mục đích và chỉ định sử dụng thuốc. Hồ sơ y tế cũng là căn cứ quan trọng trong trường hợp này.

1.3. Nghỉ lần đầu để điều trị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp

Người lao động không được hưởng chế độ ốm đau trong thời gian đầu điều trị. Trường hợp này áp dụng khi người lao động bị tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp.

Cụ thể, thời gian đầu phải nghỉ việc để điều trị và phục hồi chức năng lao động. Khoảng thời gian này thuộc chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp. Vì vậy, không giải quyết đồng thời chế độ ốm đau cho cùng thời gian.

Tuy nhiên, quy định có thể khác khi thương tật hoặc bệnh tật tái phát. Nếu thuộc trường hợp luật định, người lao động có thể được xem xét hưởng chế độ ốm đau. Doanh nghiệp cần xác định đúng nguyên nhân nghỉ việc trước khi lập hồ sơ.

1.4. Thời gian nghỉ ốm đau bị trùng với thời gian nghỉ khác

Đây là trường hợp thường phát sinh trong thực tế. Người lao động có thể bị ốm trong thời gian đang nghỉ phép. Khi đó, không được hưởng đồng thời hai chế độ cho cùng thời gian.

Khoản 2 Điều 42 Luật BHXH 2024 quy định nhiều trường hợp nghỉ bị loại trừ. Các trường hợp gồm:

• Thời gian nghỉ hằng năm theo pháp luật lao động.

• Thời gian nghỉ việc riêng theo pháp luật lao động.

• Thời gian nghỉ không hưởng lương theo quy định.

• Thời gian nghỉ hưởng nguyên lương theo pháp luật chuyên ngành.

• Thời gian nghỉ hưởng chế độ thai sản.

• Thời gian nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe.

Nếu thời gian nghỉ ốm đau bị trùng, phần thời gian trùng không được hưởng. Phần thời gian không trùng vẫn có thể được giải quyết theo quy định.

II. Nghỉ phép năm bị ốm có được hưởng chế độ ốm đau không?

Người lao động có thể bị ốm trong thời gian nghỉ phép năm. Tuy nhiên, thời gian này không được hưởng đồng thời chế độ ốm đau BHXH.

Nguyên nhân là người lao động vẫn đang hưởng tiền lương trong ngày nghỉ phép. Chế độ ốm đau nhằm bù đắp một phần thu nhập bị giảm. Vì vậy, pháp luật không cho phép hưởng trùng hai chế độ.

Ví dụ, người lao động đăng ký nghỉ phép từ ngày 10 đến ngày 14. Trong thời gian này, người lao động bị ốm và phải điều trị. Những ngày trùng với phép năm không được tính hưởng chế độ ốm đau.

Nếu sau thời gian nghỉ phép, người lao động tiếp tục phải nghỉ để điều trị, cần xem xét riêng. Phần thời gian này có thể được giải quyết nếu đáp ứng đủ điều kiện. Doanh nghiệp cần tách rõ từng khoảng thời gian nghỉ.

III. Khi nào người lao động vẫn được hưởng chế độ ốm đau?

Không phải mọi trường hợp nghỉ việc do bệnh đều bị từ chối. Người lao động vẫn được hưởng nếu đáp ứng điều kiện theo Luật BHXH 2024.

Theo Điều 42, người lao động có thể được hưởng chế độ ốm đau khi nghỉ việc trong các trường hợp sau:

• Điều trị bệnh không phải bệnh nghề nghiệp.

• Điều trị tai nạn không phải tai nạn lao động.

• Điều trị tai nạn trên đường đi làm theo quy định.

• Điều trị thương tật hoặc bệnh tật tái phát.

• Hiến, lấy hoặc ghép mô, bộ phận cơ thể.

• Nghỉ việc để chăm sóc con dưới 7 tuổi bị ốm.

Tuy nhiên, người lao động vẫn phải đáp ứng các điều kiện liên quan. Hồ sơ cũng phải có giấy tờ phù hợp. Doanh nghiệp cần kiểm tra kỹ trước khi gửi cơ quan BHXH.

IV. Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi giải quyết chế độ?

Khi tiếp nhận hồ sơ, doanh nghiệp cần xác định nguyên nhân nghỉ việc. Đây là bước quan trọng để xác định chế độ phù hợp. Không phải mọi giấy nghỉ bệnh đều được giải quyết trợ cấp ốm đau.

Doanh nghiệp nên kiểm tra thời gian nghỉ trên giấy tờ y tế. Đồng thời, cần đối chiếu với lịch nghỉ phép và các chế độ khác. Việc kiểm tra giúp tránh lập hồ sơ hưởng trùng chế độ.

Một số nội dung doanh nghiệp nên rà soát gồm:

• Nguyên nhân khiến người lao động phải nghỉ việc.

• Thời gian nghỉ thực tế.

• Thời gian nghỉ phép năm hoặc nghỉ việc riêng.

• Thời gian đang hưởng chế độ thai sản.

• Thời gian đang hưởng dưỡng sức, phục hồi sức khỏe.

• Giấy tờ khám chữa bệnh.

• Thời gian nghỉ ghi trên hồ sơ y tế.

Theo Thông tư 12/2025/TT-BNV, thời gian nghỉ ốm đau bị trùng với thời gian nghỉ khác sẽ không được tính hưởng. Phần thời gian không trùng vẫn được xem xét theo quy định.

V. Một số câu hỏi thường gặp

5.1. Nghỉ phép năm rồi bị ốm có được hưởng BHXH không?

Không hưởng chế độ ốm đau đối với thời gian bị trùng với phép năm. Người lao động đã nghỉ theo chế độ của pháp luật lao động. Vì vậy, không giải quyết thêm chế độ ốm đau cho cùng thời gian.

5.2. Tự gây thương tích có được hưởng chế độ ốm đau không?

Không. Đây là một trong các trường hợp bị loại trừ. Quy định được nêu tại khoản 2 Điều 42 Luật BHXH 2024.

5.3. Đang nghỉ thai sản mà bị ốm có được hưởng ốm đau không?

Không được hưởng đồng thời hai chế độ cho cùng thời gian. Thời gian đang hưởng chế độ thai sản không được tính hưởng chế độ ốm đau. Quy định tương tự áp dụng với thời gian dưỡng sức.

VI. Kết luận

Luật BHXH 2024 quy định rõ các trường hợp không được hưởng chế độ ốm đau. Người lao động không được hưởng nếu tự gây thương tích. Trường hợp sử dụng ma túy cũng thuộc diện bị loại trừ.Ngoài ra, thời gian nghỉ lần đầu để điều trị tai nạn lao động cũng không hưởng ốm đau. Thời gian nghỉ bị trùng với phép năm cũng không được hưởng. Quy định này giúp tránh việc hưởng trùng các chế độ.Doanh nghiệp cần kiểm tra kỹ hồ sơ trước khi đề nghị giải quyết. Người lao động cũng nên xác định đúng loại chế độ được hưởng. Điều này giúp hạn chế việc hồ sơ bị từ chối hoặc phải điều chỉnh.