Sorry, this entry is only available in Tiếng Việt. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.
Từ 1/7/2026, người phụ thuộc phải sống cùng người nộp thuế trong trường hợp nào? Đây là một trong những điểm mới đáng chú ý của Nghị định 253/2026/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân. Theo quy định mới, không phải tất cả người phụ thuộc đều phải sống cùng người nộp thuế để được tính giảm trừ gia cảnh. Điều kiện “đang sống cùng người nộp thuế” chỉ áp dụng đối với nhóm cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế có nghĩa vụ trực tiếp nuôi dưỡng. Việc hiểu đúng quy định này sẽ giúp cá nhân và doanh nghiệp thực hiện đăng ký người phụ thuộc đúng quy định, tránh bị từ chối giảm trừ gia cảnh khi quyết toán thuế TNCN.
Mục lục
I. Căn cứ pháp lý áp dụng từ ngày 01/7/2026
1.1. Nghị định 253/2026/NĐ-CP
Từ ngày 01/7/2026, Nghị định 253/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025, trong đó có quy định mới về xác định người phụ thuộc để tính giảm trừ gia cảnh.
1.2. Mục đích của quy định mới
Quy định nhằm:
- Xác định đúng đối tượng được giảm trừ gia cảnh.
- Hạn chế việc đăng ký người phụ thuộc không đúng thực tế.
- Bảo đảm việc giảm trừ gia cảnh đúng đối tượng được pháp luật bảo vệ.
1.3. Không áp dụng cho tất cả người phụ thuộc
Một điểm cần lưu ý là điều kiện phải sống cùng người nộp thuế không áp dụng đối với toàn bộ người phụ thuộc mà chỉ áp dụng cho một nhóm đối tượng nhất định.
II. Trường hợp nào phải sống cùng người nộp thuế?
2.1. Áp dụng đối với “cá nhân khác không nơi nương tựa”
Theo khoản 2 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, điều kiện đang sống cùng người nộp thuế áp dụng đối với cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế phải trực tiếp nuôi dưỡng.
2.2. Những đối tượng thuộc nhóm này
Bao gồm:
- Anh ruột, chị ruột, em ruột.
- Ông nội, bà nội.
- Ông ngoại, bà ngoại.
- Cô ruột, dì ruột.
- Chú ruột, bác ruột, cậu ruột.
- Cháu ruột.
- Người khác mà người nộp thuế có nghĩa vụ trực tiếp nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật.
2.3. Điều kiện bắt buộc
Để được tính là người phụ thuộc, nhóm đối tượng này phải đồng thời đáp ứng:
- Đang sống cùng người nộp thuế.
- Người nộp thuế có nghĩa vụ nuôi dưỡng theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình.
- Đáp ứng điều kiện về thu nhập theo quy định của pháp luật thuế TNCN.
III. Những đối tượng không bắt buộc phải sống cùng
3.1. Con của người nộp thuế
Bao gồm:
- Con dưới 18 tuổi.
- Con từ 18 tuổi trở lên bị mất năng lực hành vi dân sự.
- Con khuyết tật.
- Con không có khả năng lao động.
- Con đang học theo quy định và đáp ứng điều kiện về thu nhập.
Nhóm đối tượng này không có quy định bắt buộc phải sống cùng người nộp thuế.
3.2. Vợ hoặc chồng
Vợ hoặc chồng đáp ứng điều kiện là người phụ thuộc cũng không thuộc trường hợp phải chứng minh đang sống cùng theo quy định mới.
3.3. Cha mẹ
Đối với:
- Cha đẻ, mẹ đẻ.
- Cha nuôi, mẹ nuôi.
- Cha dượng, mẹ kế.
- Cha vợ, mẹ vợ.
- Cha chồng, mẹ chồng.
Pháp luật không quy định bắt buộc phải sống cùng người nộp thuế để được đăng ký là người phụ thuộc nếu đáp ứng các điều kiện khác theo quy định.
IV. Hồ sơ chứng minh người phụ thuộc
4.1. Hồ sơ đăng ký
Người nộp thuế cần:
- Đăng ký người phụ thuộc.
- Có mã số thuế (nếu thuộc trường hợp phải đăng ký).
- Chuẩn bị hồ sơ chứng minh theo quy định.
4.2. Chứng minh việc sống cùng
Đối với nhóm cá nhân khác không nơi nương tựa, hồ sơ phải thể hiện hoặc chứng minh việc người phụ thuộc đang sinh sống cùng người nộp thuế theo hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền.
4.3. Chứng minh nghĩa vụ nuôi dưỡng
Ngoài việc sống cùng, người nộp thuế còn phải chứng minh mình có nghĩa vụ trực tiếp nuôi dưỡng theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình.
V. Điểm mới so với quy định trước đây
5.1. Bổ sung điều kiện sống cùng
Trước đây, quy định về người phụ thuộc không đặt ra điều kiện đang sống cùng người nộp thuế đối với nhóm cá nhân khác không nơi nương tựa. Từ ngày 01/7/2026, đây là điều kiện bắt buộc đối với nhóm đối tượng này.
5.2. Hạn chế đăng ký không đúng thực tế
Quy định mới giúp cơ quan thuế có cơ sở rõ ràng hơn trong việc xác định người phụ thuộc và hạn chế tình trạng đăng ký giảm trừ gia cảnh không đúng đối tượng.
5.3. Không ảnh hưởng đến các nhóm khác
Điều kiện sống cùng không mở rộng sang các nhóm người phụ thuộc như con, cha mẹ hoặc vợ, chồng. Đây là điểm nhiều người thường hiểu nhầm khi đọc quy định mới.
VI. Một số câu hỏi thường gặp
6.1. Từ 01/7/2026, tất cả người phụ thuộc có phải sống cùng người nộp thuế không?
Không. Điều kiện này chỉ áp dụng đối với nhóm cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế có nghĩa vụ trực tiếp nuôi dưỡng.
6.2. Cha mẹ có phải sống cùng để được giảm trừ gia cảnh không?
Không. Nghị định 253/2026/NĐ-CP không quy định cha mẹ phải sống cùng người nộp thuế để được xác định là người phụ thuộc.
6.3. Con đang học đại học ở xa có được đăng ký là người phụ thuộc không?
Có. Nếu đáp ứng điều kiện về độ tuổi, việc học và mức thu nhập theo quy định thì vẫn được đăng ký là người phụ thuộc, không bắt buộc phải sống cùng người nộp thuế.
VII. Kết luận
Từ 1/7/2026, người phụ thuộc phải sống cùng người nộp thuế trong trường hợp nào? Theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP, điều kiện đang sống cùng người nộp thuế chỉ áp dụng đối với nhóm cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế có nghĩa vụ trực tiếp nuôi dưỡng theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình. Quy định này không áp dụng đối với con, cha mẹ, vợ hoặc chồng. Do đó, cá nhân và doanh nghiệp cần xác định đúng nhóm người phụ thuộc và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ chứng minh để được hưởng giảm trừ gia cảnh theo đúng quy định của pháp luật