Từ ngày 01/7/2026, nhiều quy định mới về đăng ký người phụ thuộc để tính giảm trừ gia cảnh chính thức có hiệu lực. Trong đó, một điểm thay đổi được nhiều người quan tâm là không còn liệt kê “con ngoài giá thú” trong nhóm người phụ thuộc như trước đây.Thông tin này khiến không ít người hiểu rằng con ngoài giá thú sẽ không còn được tính giảm trừ gia cảnh. Tuy nhiên, cách hiểu này không đúng với tinh thần của quy định mới.Thực tế, pháp luật chỉ thay đổi cách diễn đạt. Quy định mới không còn phân loại từng nhóm con như trước mà sử dụng cách quy định thống nhất hơn. Vì vậy, nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định, con ngoài giá thú vẫn được đăng ký là người phụ thuộc để tính giảm trừ gia cảnh.Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu đúng quy định mới từ 01/7/2026, bỏ đối tượng con ngoài giá thú trong nhóm người phụ thuộc
Mục lục
I. Quy định về người phụ thuộc trước ngày 01/7/2026
1.1. Con ngoài giá thú từng được liệt kê riêng
Theo các quy định trước đây, pháp luật quy định khá chi tiết về nhóm người phụ thuộc là con.
Danh sách này gồm:
- Con đẻ.
- Con nuôi hợp pháp.
- Con ngoài giá thú.
- Con riêng của vợ.
- Con riêng của chồng.
Việc liệt kê cụ thể nhằm khẳng định mọi người con đủ điều kiện đều có thể được tính giảm trừ gia cảnh.
1.2. Mục đích của quy định cũ
Quy định trước đây giúp người nộp thuế dễ xác định đối tượng được đăng ký.
Đồng thời, quy định cũng bảo đảm quyền lợi đối với người đang trực tiếp nuôi dưỡng con. Dù người con được sinh trong hay ngoài thời kỳ hôn nhân thì vẫn có thể được xem xét nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện.
II. Từ 01/7/2026 có còn đối tượng “con ngoài giá thú” không?
2.1. Quy định mới không còn liệt kê riêng
Từ ngày 01/7/2026, Nghị định 253/2026/NĐ-CP không còn sử dụng cụm từ “con ngoài giá thú”.
Thay vào đó, văn bản chỉ quy định chung về con của người nộp thuế. Nhóm này bao gồm con đẻ, con nuôi hợp pháp, con riêng của vợ và con riêng của chồng.
Đây là sự thay đổi về cách trình bày của văn bản pháp luật. Mục tiêu là giúp quy định ngắn gọn và thống nhất hơn.
2.2. Có phải con ngoài giá thú không còn được giảm trừ gia cảnh?
Câu trả lời là không.
Việc bỏ cụm từ “con ngoài giá thú” không đồng nghĩa với việc loại bỏ quyền được giảm trừ gia cảnh.
Nếu người con được pháp luật xác định là con của người nộp thuế và đáp ứng đầy đủ điều kiện thì vẫn được đăng ký là người phụ thuộc.
Nói cách khác, thay đổi này không làm ảnh hưởng đến quyền lợi của người nộp thuế.
III. Điều kiện để con được đăng ký là người phụ thuộc
3.1. Con dưới 18 tuổi
Con dưới 18 tuổi vẫn thuộc đối tượng được đăng ký giảm trừ gia cảnh.
Người nộp thuế cần có giấy tờ chứng minh quan hệ cha, mẹ và con theo quy định.
Không có quy định yêu cầu phải phân biệt con trong giá thú hay ngoài giá thú.
3.2. Con từ đủ 18 tuổi trở lên
Con từ đủ 18 tuổi vẫn được tính là người phụ thuộc nếu thuộc một trong các trường hợp sau:
- Đang học đại học, cao đẳng hoặc học nghề.
- Không có khả năng lao động.
- Là người khuyết tật.
- Không có thu nhập hoặc có thu nhập không vượt mức pháp luật quy định.
Nếu không đáp ứng các điều kiện trên thì sẽ không được tính giảm trừ gia cảnh.
3.3. Hồ sơ chứng minh
Người nộp thuế cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ.
Các giấy tờ thường gồm:
- Giấy khai sinh.
- Căn cước công dân hoặc giấy tờ tùy thân.
- Hồ sơ học tập nếu đang đi học.
- Giấy xác nhận khuyết tật hoặc mất khả năng lao động nếu thuộc trường hợp áp dụng.
Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ sẽ giúp quá trình đăng ký diễn ra thuận lợi.
IV. Vì sao quy định mới bỏ cụm từ “con ngoài giá thú”?
4.1. Đơn giản hóa cách quy định
Pháp luật ngày càng hướng đến việc xây dựng quy định ngắn gọn và dễ áp dụng.
Thay vì liệt kê nhiều nhóm con khác nhau, văn bản chỉ sử dụng khái niệm chung là con của người nộp thuế.
Cách quy định này giúp hạn chế việc phải sửa đổi khi phát sinh thêm trường hợp mới.
4.2. Không làm thay đổi quyền lợi
Đây là nội dung quan trọng mà người nộp thuế cần lưu ý.
Việc bỏ cụm từ “con ngoài giá thú” chỉ là thay đổi về mặt kỹ thuật lập pháp.
Quyền đăng ký người phụ thuộc vẫn được giữ nguyên nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định.
Do đó, người nộp thuế không cần báo giảm người phụ thuộc chỉ vì văn bản không còn nhắc đến cụm từ này.
V. Ví dụ thực tế
5.1. Trường hợp vẫn được đăng ký
Anh A có một người con sinh ngoài thời kỳ hôn nhân.
Quan hệ cha con đã được pháp luật công nhận.
Con của anh mới 12 tuổi và đang đi học.
Trong trường hợp này, anh A vẫn được đăng ký người con là người phụ thuộc để tính giảm trừ gia cảnh.
5.2. Trường hợp không đủ điều kiện
Chị B có con 25 tuổi.
Người con đã đi làm và có thu nhập ổn định.
Thu nhập bình quân vượt mức pháp luật quy định.
Khi đó, người con không còn đủ điều kiện là người phụ thuộc. Việc không đủ điều kiện xuất phát từ mức thu nhập chứ không phải do quy định về con ngoài giá thú.
VI. Những lưu ý quan trọng đối với người nộp thuế
6.1. Không hiểu sai quy định mới
Nhiều người cho rằng con ngoài giá thú đã bị loại khỏi danh sách người phụ thuộc.
Đây là cách hiểu không chính xác.
Người nộp thuế cần đọc đầy đủ quy định để xác định đúng quyền lợi của mình.
6.2. Rà soát lại hồ sơ người phụ thuộc
Doanh nghiệp và người lao động nên kiểm tra lại hồ sơ đang lưu.
Cần bảo đảm đầy đủ giấy tờ chứng minh quan hệ cha, mẹ và con.
Nếu hồ sơ còn thiếu thì nên bổ sung sớm.
6.3. Kê khai trung thực
Người nộp thuế phải chịu trách nhiệm về nội dung đã kê khai.
Nếu thông tin không đúng thực tế thì cơ quan thuế có quyền truy thu và xử lý theo quy định.
Vì vậy, việc kê khai cần thực hiện trung thực và đầy đủ.
VII. Kết luận
Từ 01/7/2026, quy định mới không còn liệt kê riêng “con ngoài giá thú” trong nhóm người phụ thuộc. Tuy nhiên, thay đổi này không làm mất quyền đăng ký giảm trừ gia cảnh đối với người con nếu vẫn đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định của pháp luật.
Người nộp thuế cần hiểu đúng bản chất của quy định mới. Điều quan trọng không phải là tên gọi của đối tượng trong văn bản mà là mối quan hệ hợp pháp giữa cha, mẹ và con, cùng với việc đáp ứng các điều kiện về độ tuổi, khả năng lao động và thu nhập. Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và kê khai chính xác sẽ giúp người nộp thuế bảo đảm quyền lợi khi quyết toán thuế TNCN.