Điều kiện để kinh doanh dịch vụ đánh giá kỹ năng nghề

Hoạt động đánh giá kỹ năng nghề giúp xác định trình độ kỹ năng của người lao động. Đây cũng là cơ sở để người lao động được công nhận năng lực nghề nghiệp. Từ năm 2026, hoạt động này được điều chỉnh theo Luật Việc làm 2025 và Nghị định 138/2026/NĐ-CP. Doanh nghiệp, tổ chức muốn thực hiện hoạt động này cần đáp ứng nhiều điều kiện về pháp lý, cơ sở vật chất và nhân sự. Vậy điều kiện để kinh doanh dịch vụ đánh giá kỹ năng nghề gồm những gì? Tổ chức cần chuẩn bị hồ sơ ra sao? Cơ quan nào có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận? MVA Việt Nam sẽ tổng hợp các quy định quan trọng trong bài viết dưới đây.

I. Căn cứ pháp lý về đánh giá kỹ năng nghề

1.1. Luật Việc làm 2025

Luật Việc làm số 74/2025/QH15 được Quốc hội ban hành ngày 16/6/2025. Luật có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 và là một trong những căn cứ pháp lý quan trọng về phát triển kỹ năng nghề. Luật quy định các nội dung liên quan đến phát triển kỹ năng nghề. Trong đó có hoạt động đánh giá kỹ năng nghề quốc gia. Việc đánh giá nhằm xác định năng lực nghề của người lao động theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề tương ứng.

1.2. Nghị định 138/2026/NĐ-CP

Nghị định 138/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 07/04/2026. Nghị định có hiệu lực ngay từ ngày ban hành. Văn bản quy định chi tiết một số điều của Luật Việc làm về phát triển kỹ năng nghề. Đối với tổ chức muốn thực hiện đánh giá kỹ năng nghề quốc gia, Điều 13 Nghị định 138/2026/NĐ-CP quy định các điều kiện cụ thể. Những điều kiện này tập trung vào tư cách pháp lý, cơ sở vật chất, công nghệ và đội ngũ đánh giá viên.

II. Điều kiện về tư cách pháp lý của tổ chức

2.1. Có tư cách pháp nhân

Điều kiện đầu tiên là tổ chức phải có tư cách pháp nhân. Đồng thời, tổ chức phải có chức năng, nhiệm vụ hoặc đăng ký kinh doanh phù hợp với nghề thực hiện đánh giá. Quy định này nhằm bảo đảm hoạt động đánh giá được thực hiện bởi tổ chức có tư cách pháp lý rõ ràng. Ngành nghề hoặc chức năng hoạt động cũng phải phù hợp với phạm vi đánh giá đăng ký. Vì vậy, tổ chức cần rà soát hồ sơ pháp lý trước khi chuẩn bị thủ tục đề nghị cấp giấy chứng nhận.

2.2. Phạm vi hoạt động phải phù hợp

Tổ chức không thể đăng ký đánh giá kỹ năng nghề một cách chung chung. Phạm vi hoạt động cần gắn với nghề và bậc kỹ năng nghề dự kiến đánh giá. Do đó, trước khi lập hồ sơ, tổ chức nên xác định rõ nghề đăng ký. Đồng thời, cần xác định bậc kỹ năng nghề có thể tổ chức đánh giá. Việc xác định đúng phạm vi giúp tổ chức chuẩn bị nhân sự và thiết bị phù hợp.

III. Điều kiện về cơ sở vật chất và trang thiết bị

3.1. Có đầy đủ khu vực phục vụ đánh giá

Tổ chức phải có cơ sở vật chất phù hợp với hoạt động đánh giá kỹ năng nghề. Hệ thống cơ sở vật chất gồm phòng chuyên môn, phòng kỹ thuật, nhà xưởng hoặc khu vực thực hành. Các địa điểm này phải đáp ứng yêu cầu đối với từng nghề đăng ký đánh giá. Trang thiết bị cũng phải phù hợp với nội dung đánh giá. Tổ chức cần chuẩn bị phương tiện, thiết bị, dụng cụ và thiết bị đo, kiểm tra. Số lượng phải đáp ứng số người tham dự trong một lần đánh giá. Điều kiện này cần được xác định theo từng nghề và từng bậc kỹ năng. Vì vậy, tổ chức không nên chỉ chuẩn bị cơ sở vật chất ở mức tối thiểu. Cần đối chiếu với danh mục thiết bị phục vụ đánh giá của nghề đăng ký.

3.2. Đáp ứng số lượng người tham dự

Cơ sở vật chất và thiết bị phải đủ để phục vụ số lượng người được đánh giá. Quy định này áp dụng cho một lần đánh giá kiến thức hoặc thực hành tại một bậc kỹ năng. Tổ chức cần tính toán công suất thực tế của địa điểm đánh giá. Việc bố trí thiết bị cũng phải bảo đảm người tham dự có điều kiện thực hiện bài đánh giá. Đây là yêu cầu quan trọng để bảo đảm tính khách quan của kết quả.

IV. Điều kiện về hệ thống công nghệ thông tin

4.1. Có hệ thống giám sát hình ảnh và âm thanh

Một trong những điều kiện mới đáng chú ý là yêu cầu về hệ thống giám sát. Tổ chức phải có hệ thống theo dõi hình ảnh và âm thanh thông qua Internet. Hệ thống này phải cho phép giám sát từ xa theo thời gian thực. Đồng thời, tổ chức phải lưu trữ được toàn bộ quá trình đánh giá kiến thức và thực hành. Yêu cầu này giúp tăng khả năng kiểm tra và giám sát hoạt động đánh giá. Tổ chức cần bảo đảm hệ thống hoạt động ổn định trong suốt thời gian đánh giá. Hình ảnh và âm thanh cũng phải được ghi nhận đầy đủ. Đây là cơ sở quan trọng khi cần kiểm tra lại quá trình tổ chức đánh giá.

4.2. Có hệ thống đăng ký trực tuyến

Tổ chức phải có website cho phép người lao động đăng ký tham dự đánh giá kỹ năng nghề quốc gia. Website cần hỗ trợ việc tiếp nhận thông tin và quản lý dữ liệu của người đăng ký. Thông tin người tham dự phải được quản lý theo đúng quy trình. Kết quả đánh giá cũng cần được lưu trữ và quản lý phù hợp. Việc ứng dụng công nghệ phải bảo đảm tính chính xác, an toàn và minh bạch. Hệ thống đăng ký trực tuyến cũng giúp tổ chức quản lý số lượng người tham dự. Qua đó, tổ chức có thể chủ động bố trí lịch đánh giá và cơ sở vật chất. Đây là yêu cầu cần được chuẩn bị ngay từ giai đoạn xây dựng phương án hoạt động.

V. Điều kiện về đội ngũ đánh giá viên

5.1. Có ít nhất 03 đánh giá viên làm việc chính thức

Tổ chức phải có ít nhất 03 người làm việc chính thức. Những người này phải đáp ứng tiêu chuẩn đánh giá viên kỹ năng nghề quốc gia theo quy định.

Đây là điều kiện bắt buộc khi tổ chức đề nghị cấp giấy chứng nhận. Đánh giá viên phải có chuyên môn phù hợp với nghề và bậc kỹ năng được đăng ký. Đồng thời, người này phải hoàn thành chương trình đào tạo nghiệp vụ đánh giá kỹ năng nghề quốc gia.

Tiêu chuẩn đánh giá viên được xác định theo bậc kỹ năng nghề thực hiện đánh giá. Bậc kỹ năng càng cao thì yêu cầu về trình độ và kinh nghiệm càng lớn. Vì vậy, tổ chức cần xây dựng đội ngũ nhân sự phù hợp với phạm vi đăng ký.

5.2. Đáp ứng tiêu chuẩn đánh giá viên theo từng bậc

Nghị định 138/2026/NĐ-CP quy định nhiều mức tiêu chuẩn đối với đánh giá viên. Tiêu chuẩn có thể dựa trên chứng chỉ kỹ năng nghề, trình độ đào tạo và kinh nghiệm thực tế.

Tùy phạm vi đánh giá, đánh giá viên có thể phải đáp ứng các yêu cầu về thời gian làm việc. Một số trường hợp còn yêu cầu người đó đang giảng dạy hoặc làm việc trong doanh nghiệp thuộc nghề liên quan.

Có thể khái quát các nhóm yêu cầu như sau:

• Đánh giá đến bậc 1: đáp ứng điều kiện về trình độ, chứng chỉ hoặc kinh nghiệm theo quy định.

• Đánh giá đến bậc 2: yêu cầu cao hơn về chứng chỉ và thời gian kinh nghiệm.

• Đánh giá đến bậc 3: yêu cầu chứng chỉ nghề phù hợp hoặc trình độ đại học cùng kinh nghiệm.

• Đánh giá đến bậc 4: yêu cầu cao hơn về chứng chỉ và kinh nghiệm chuyên môn.

• Đánh giá đến bậc 5: yêu cầu trình độ và kinh nghiệm ở mức tương ứng với bậc kỹ năng cao nhất.

Như vậy, tổ chức cần kiểm tra hồ sơ của từng đánh giá viên trước khi đăng ký. Việc đáp ứng đủ số lượng nhưng không đúng tiêu chuẩn vẫn có thể ảnh hưởng đến hồ sơ đề nghị cấp giấy chứng nhận.

VI. Điều kiện về phương án tổ chức hoạt động

6.1. Có kế hoạch bảo đảm các điều kiện hoạt động

Một điểm cần lưu ý là một số điều kiện có thể được đáp ứng tại thời điểm nộp hồ sơ. Trường hợp chưa hoàn thiện, tổ chức có thể xây dựng phương án hoạt động phù hợp.

Phương án phải thể hiện khả năng bảo đảm các điều kiện theo quy định. Phương án này cần được cơ quan quản lý hoặc cơ quan chủ quản có thẩm quyền phê duyệt theo quy định.

Nội dung phương án nên thể hiện rõ cơ sở vật chất, thiết bị và nhân sự. Hệ thống đăng ký trực tuyến cũng cần được mô tả cụ thể. Việc xây dựng phương án càng rõ ràng sẽ giúp tổ chức chủ động hơn trong quá trình chuẩn bị hồ sơ.

6.2. Bảo đảm khả năng tổ chức đánh giá thực tế

Ngoài hồ sơ pháp lý, tổ chức cần chuẩn bị quy trình tổ chức đánh giá. Quy trình phải phù hợp với nghề và bậc kỹ năng đăng ký.

Hoạt động đánh giá gồm nhiều bước từ chuẩn bị đến thực hiện và tổng hợp kết quả. Tổ chức cần bố trí nhân sự và cơ sở vật chất phù hợp cho từng bước. Việc chuẩn bị trước cũng giúp hạn chế sai sót khi tổ chức kỳ đánh giá.

VII. Hồ sơ và thủ tục đề nghị cấp giấy chứng nhận

7.1. Hồ sơ đề nghị cấp giấy chứng nhận

Theo Nghị định 138/2026/NĐ-CP, tổ chức chuẩn bị 01 bộ hồ sơ đề nghị cấp giấy chứng nhận. Hồ sơ cần thể hiện đầy đủ thông tin và căn cứ chứng minh điều kiện hoạt động.

Hồ sơ cấp mới gồm văn bản đề nghị theo mẫu. Tổ chức cũng cần cung cấp tài liệu chứng minh việc đáp ứng các điều kiện. Trường hợp áp dụng phương án hoạt động, hồ sơ cần kèm phương án được phê duyệt theo quy định.

Doanh nghiệp nên kiểm tra kỹ thông tin trước khi nộp. Các nội dung về pháp nhân, cơ sở vật chất và nhân sự cần thống nhất. Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ giúp hạn chế yêu cầu sửa đổi hoặc bổ sung.

7.2. Cơ quan có thẩm quyền

Theo quy định hiện hành, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận. Thẩm quyền này có thể được phân cấp hoặc ủy quyền theo quy định của pháp luật về chính quyền địa phương.

Tổ chức có thể nộp hồ sơ theo các phương thức được quy định. Các phương thức gồm nộp trực tiếp, gửi qua dịch vụ bưu chính công ích hoặc nộp trực tuyến. Hồ sơ trực tuyến được thực hiện thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia.

7.3. Thời hạn giải quyết

Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan có thẩm quyền kiểm tra điều kiện. Trường hợp đáp ứng yêu cầu, cơ quan có thẩm quyền cấp hoặc cấp lại giấy chứng nhận theo quy định.

Nếu không cấp giấy chứng nhận, cơ quan có thẩm quyền phải trả lời bằng văn bản. Nội dung trả lời phải nêu rõ lý do không cấp.

Sau khi cấp giấy chứng nhận, thông tin về giấy chứng nhận được công khai. Thời hạn công khai theo quy định là 03 ngày làm việc kể từ ngày cấp.

VIII. Nghĩa vụ của tổ chức đánh giá kỹ năng nghề

8.1. Tổ chức đánh giá đúng quy định

Sau khi được cấp giấy chứng nhận, tổ chức phải thực hiện đánh giá theo đúng quy định. Hoạt động đánh giá cần bảo đảm khách quan và chính xác.

Quy trình đánh giá gồm việc lập kế hoạch và chuẩn bị các điều kiện cần thiết. Tổ chức phải thành lập ban giám khảo và phối hợp với tổ giám sát. Sau đó, tổ chức thực hiện đánh giá kiến thức, kỹ năng thực hành và an toàn.

Kết quả sau cùng phải được tổng hợp và công nhận theo quy định. Tổ chức cũng phải quản lý hồ sơ và dữ liệu liên quan đến hoạt động đánh giá.

8.2. Thực hiện đúng quy trình đánh giá

Nghị định 138/2026/NĐ-CP quy định hoạt động đánh giá được thực hiện theo quy trình cụ thể. Nội dung đánh giá có thể gồm phần kiến thức và phần thực hành.

Đối với kiến thức, hình thức đánh giá có thể là trắc nghiệm, tự luận hoặc kết hợp. Phần thực hành có thể được thực hiện trên thiết bị, dụng cụ hoặc tình huống trên giấy. Hình thức áp dụng phụ thuộc vào yêu cầu của nghề và tiêu chuẩn kỹ năng nghề.

Đối với bậc 3 trở lên, hoạt động đánh giá được tổ chức 04 lần trong năm. Đối với bậc 1 và bậc 2, việc đánh giá được tổ chức nhiều lần trong năm theo quy định.

8.3. Duy trì các điều kiện hoạt động

Tổ chức không chỉ cần đáp ứng điều kiện tại thời điểm cấp giấy chứng nhận. Trong quá trình hoạt động, tổ chức phải duy trì các điều kiện đã đăng ký.

Giấy chứng nhận có thể bị thu hồi trong một số trường hợp. Các trường hợp gồm hồ sơ có nội dung gian dối hoặc can thiệp làm sai lệch kết quả đánh giá. Việc xác nhận kết quả cho người không tham dự cũng là trường hợp bị xử lý.

Ngoài ra, giấy chứng nhận có thể bị thu hồi nếu tổ chức không tổ chức đánh giá kỹ năng nghề quốc gia trong 24 tháng liên tục. Trường hợp tổ chức tự nguyện chấm dứt hoạt động hoặc giải thể, phá sản cũng được xử lý theo quy định.

IX. Người lao động tham dự đánh giá kỹ năng nghề cần đáp ứng gì?

9.1. Điều kiện theo từng bậc kỹ năng

Không chỉ tổ chức đánh giá phải đáp ứng điều kiện. Người lao động tham dự cũng phải đáp ứng yêu cầu theo từng bậc kỹ năng nghề.

Bậc kỹ năng càng cao thì yêu cầu về trình độ và kinh nghiệm càng tăng. Người lao động có thể đáp ứng điều kiện bằng chứng chỉ kỹ năng nghề hoặc văn bằng phù hợp. Một số trường hợp có thể đáp ứng bằng thời gian làm việc thực tế.

Các nhóm điều kiện cơ bản gồm:

• Bậc 1: người có nhu cầu có thể đăng ký tham dự.

• Bậc 2: có chứng chỉ bậc 1 hoặc trình độ đào tạo phù hợp, kèm kinh nghiệm theo quy định.

• Bậc 3: yêu cầu chứng chỉ, trình độ đào tạo hoặc thời gian làm việc phù hợp.

• Bậc 4: yêu cầu cao hơn về chứng chỉ, trình độ và kinh nghiệm.

• Bậc 5: yêu cầu trình độ và kinh nghiệm tương ứng với bậc kỹ năng cao nhất.

Việc xác định đúng điều kiện giúp người lao động đăng ký đúng bậc kỹ năng. Tổ chức đánh giá cũng cần kiểm tra hồ sơ trước khi tiếp nhận người tham dự.

X. Những lưu ý khi kinh doanh dịch vụ đánh giá kỹ năng nghề

10.1. Xác định đúng phạm vi hoạt động

Tổ chức nên xác định nghề và bậc kỹ năng trước khi chuẩn bị hồ sơ. Đây là cơ sở để xây dựng phương án nhân sự và cơ sở vật chất.

Nếu đăng ký phạm vi rộng, yêu cầu về thiết bị và đánh giá viên cũng tăng. Do đó, tổ chức cần đánh giá khả năng thực tế trước khi đăng ký.

10.2. Chuẩn bị đồng bộ cơ sở vật chất và nhân sự

Cơ sở vật chất và nhân sự là hai nhóm điều kiện quan trọng. Hai nhóm này cần được chuẩn bị đồng bộ với phạm vi hoạt động.

Đặc biệt, tổ chức cần chú ý hệ thống giám sát hình ảnh và âm thanh. Website đăng ký trực tuyến cũng phải đáp ứng yêu cầu. Đây là những nội dung cần được kiểm tra trước khi nộp hồ sơ.

10.3. Kiểm tra hồ sơ trước khi nộp

Hồ sơ nên được rà soát theo từng điều kiện tại Nghị định 138/2026/NĐ-CP. Tổ chức cần kiểm tra cả tính pháp lý và tính thống nhất của tài liệu.

Nếu sử dụng phương án hoạt động, nội dung phương án phải thể hiện khả năng đáp ứng điều kiện. Việc chuẩn bị đầy đủ sẽ giúp quá trình giải quyết hồ sơ thuận lợi hơn.

XI. Kết luận

Điều kiện để kinh doanh dịch vụ đánh giá kỹ năng nghề hiện được quy định chủ yếu tại Luật Việc làm 2025 và Nghị định 138/2026/NĐ-CP. Tổ chức phải có tư cách pháp nhân và chức năng phù hợp với nghề đăng ký đánh giá. Đồng thời, tổ chức cần đáp ứng yêu cầu về cơ sở vật chất, thiết bị, hệ thống công nghệ và nhân sự. Đặc biệt, tổ chức phải có ít nhất 03 người làm việc chính thức. Những người này phải đáp ứng tiêu chuẩn đánh giá viên kỹ năng nghề quốc gia. Tổ chức cũng phải duy trì các điều kiện trong suốt quá trình hoạt động. Việc chuẩn bị hồ sơ cần bám sát phạm vi nghề và bậc kỹ năng đăng ký. Doanh nghiệp nên rà soát kỹ điều kiện trước khi thực hiện thủ tục. Điều này giúp hạn chế việc phải sửa đổi hoặc bổ sung hồ sơ trong quá trình giải quyết.