05 trường hợp khai thuế GTGT theo từng lần phát sinh theo Thông tư 89/2026/TT-BTC là nội dung được nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh và kế toán quan tâm sau khi Thông tư 89/2026/TT-BTC chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. So với các quy định trước đây, Thông tư 89 đã hướng dẫn cụ thể các trường hợp người nộp thuế được thực hiện khai thuế GTGT theo từng lần phát sinh thay vì kê khai theo tháng hoặc theo quý. Việc xác định đúng trường hợp áp dụng sẽ giúp doanh nghiệp thực hiện đúng nghĩa vụ thuế, tránh kê khai sai kỳ hoặc bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế.
Bài viết dưới đây sẽ tổng hợp 05 trường hợp khai thuế GTGT theo từng lần phát sinh theo Thông tư 89/2026/TT-BTC, đồng thời phân tích các lưu ý quan trọng để kế toán dễ dàng áp dụng trong thực tế.
Mục lục
- I. Khai thuế GTGT theo từng lần phát sinh là gì?
- II. 05 trường hợp khai thuế GTGT theo từng lần phát sinh theo Thông tư 89
- III. Những điểm cần lưu ý khi khai thuế GTGT theo từng lần phát sinh
- IV. Những sai sót thường gặp khi áp dụng Thông tư 89
- V. Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để thực hiện đúng quy định?
- VI. Kết luận
I. Khai thuế GTGT theo từng lần phát sinh là gì?
1.1. Khái niệm khai thuế GTGT theo từng lần phát sinh
Khai thuế GTGT theo từng lần phát sinh là hình thức người nộp thuế lập và nộp hồ sơ khai thuế ngay khi phát sinh giao dịch thuộc trường hợp pháp luật quy định, thay vì thực hiện kê khai định kỳ theo tháng hoặc theo quý.
Hình thức này thường áp dụng đối với các hoạt động không phát sinh thường xuyên hoặc các giao dịch có tính chất đặc thù.
1.2. Căn cứ pháp lý
Theo điểm c khoản 1 Điều 19 Thông tư 89/2026/TT-BTC, Bộ Tài chính đã quy định cụ thể các trường hợp khai thuế GTGT theo từng lần phát sinh. Thông tư có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 và hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế cùng Nghị định 252/2026/NĐ-CP.
1.3. Ý nghĩa của quy định mới
Việc quy định rõ các trường hợp khai thuế theo từng lần phát sinh giúp:
- Đơn giản hóa thủ tục kê khai.
- Thống nhất cách áp dụng trên toàn quốc.
- Hạn chế tình trạng kê khai sai kỳ tính thuế.
- Tăng hiệu quả quản lý thuế đối với các hoạt động phát sinh không thường xuyên.
II. 05 trường hợp khai thuế GTGT theo từng lần phát sinh theo Thông tư 89
2.1. Trường hợp 1: Hoạt động chịu thuế GTGT không phát sinh thường xuyên theo phương pháp trực tiếp
Đối với người nộp thuế áp dụng phương pháp trực tiếp, nếu có hoạt động chịu thuế GTGT không phát sinh thường xuyên thì thực hiện khai thuế theo từng lần phát sinh.
Tuy nhiên, nếu trong cùng một tháng phát sinh nhiều lần thì người nộp thuế được lựa chọn khai theo tháng thay vì khai riêng từng lần phát sinh.
Ví dụ:
Một cá nhân kinh doanh theo phương pháp trực tiếp phát sinh nhiều giao dịch bán tài sản trong cùng một tháng thì có thể tổng hợp để kê khai theo tháng.
2.2. Trường hợp 2: Đề nghị cơ quan thuế cấp hóa đơn điện tử theo từng lần phát sinh
Người nộp thuế thuộc diện đề nghị cơ quan thuế cấp hóa đơn điện tử theo từng lần phát sinh thì đồng thời thực hiện khai thuế GTGT theo từng lần phát sinh.
Đây là trường hợp thường gặp đối với:
- Cá nhân không kinh doanh.
- Hộ kinh doanh thuộc diện được cơ quan thuế cấp hóa đơn từng lần.
- Một số tổ chức không sử dụng hóa đơn điện tử thường xuyên.
Việc khai thuế gắn liền với từng hóa đơn được cơ quan thuế cấp giúp bảo đảm tính chính xác của nghĩa vụ thuế.
2.3. Trường hợp 3: Hoạt động xây dựng tại tỉnh khác
Người nộp thuế áp dụng phương pháp khấu trừ có hoạt động xây dựng tại địa bàn tỉnh khác nơi đặt trụ sở chính và giá trị công trình (bao gồm thuế GTGT) từ 01 tỷ đồng trở lên phải khai thuế GTGT theo từng lần phát sinh đối với hoạt động này.
Quy định này không áp dụng đối với:
- Hoạt động xây dựng trong khu phi thuế quan.
- Hoạt động tư vấn.
- Hoạt động khảo sát.
- Hoạt động thiết kế.
- Dịch vụ kế toán.
- Dịch vụ bảo hiểm.
Nếu trong tháng phát sinh nhiều công trình thuộc diện này thì doanh nghiệp được khai theo tháng.
2.4. Trường hợp 4: Chuyển nhượng bất động sản tại tỉnh khác
Doanh nghiệp thực hiện chuyển nhượng bất động sản tại địa bàn tỉnh khác nơi đặt trụ sở chính cũng thuộc trường hợp khai thuế GTGT theo từng lần phát sinh.
Mục đích của quy định là bảo đảm việc quản lý nguồn thu ngân sách tại địa phương nơi có bất động sản được chuyển nhượng.
Nếu trong cùng một tháng phát sinh nhiều giao dịch thì được tổng hợp để khai theo tháng.
2.5. Trường hợp 5: Tổ chức khấu trừ, khai thuế thay và nộp thuế thay
Thông tư 89 quy định tổ chức thực hiện:
- Khấu trừ thuế.
- Khai thuế thay.
- Nộp thuế thay.
Theo các trường hợp được quy định tại Nghị định 252/2026/NĐ-CP thì thực hiện khai thuế GTGT theo từng lần phát sinh.
Nếu trong tháng phát sinh nhiều lần thì cũng được thực hiện khai theo tháng.
III. Những điểm cần lưu ý khi khai thuế GTGT theo từng lần phát sinh
3.1. Không phải mọi doanh nghiệp đều áp dụng
Thông tư 89 không quy định tất cả doanh nghiệp phải khai thuế GTGT theo từng lần phát sinh.
Đa số doanh nghiệp vẫn thực hiện khai thuế GTGT theo tháng hoặc theo quý nếu đáp ứng điều kiện kê khai định kỳ.
Chỉ những trường hợp thuộc diện quy định mới áp dụng hình thức khai theo từng lần phát sinh.
3.2. Trường hợp phát sinh nhiều lần trong tháng
Một điểm mới đáng chú ý là đối với nhiều trường hợp nêu trên, nếu trong cùng một tháng phát sinh nhiều giao dịch thì người nộp thuế được phép tổng hợp để khai theo tháng thay vì phải lập nhiều hồ sơ khai thuế riêng lẻ. Điều này giúp giảm đáng kể khối lượng công việc cho kế toán.
3.3. Kê khai đúng thời điểm
Người nộp thuế cần xác định chính xác thời điểm phát sinh nghĩa vụ khai thuế để tránh:
- Nộp hồ sơ chậm.
- Kê khai sai kỳ.
- Bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế.
IV. Những sai sót thường gặp khi áp dụng Thông tư 89
4.1. Nhầm giữa khai theo từng lần phát sinh và khai theo tháng
Nhiều kế toán hiểu rằng cứ phát sinh giao dịch là phải khai ngay.
Thực tế, nếu thuộc trường hợp được phép tổng hợp theo tháng thì doanh nghiệp có thể lựa chọn khai theo tháng.
4.2. Không xác định đúng đối tượng áp dụng
Một số doanh nghiệp áp dụng khai theo từng lần phát sinh mặc dù không thuộc diện quy định.
Điều này làm tăng khối lượng hồ sơ và gây khó khăn trong công tác quản lý.
4.3. Bỏ sót nghĩa vụ khai thuế
Đối với các hoạt động phát sinh không thường xuyên như chuyển nhượng bất động sản hoặc xây dựng ngoài tỉnh, kế toán dễ bỏ sót nghĩa vụ khai thuế nếu không theo dõi riêng từng giao dịch.
V. Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để thực hiện đúng quy định?
5.1. Rà soát hoạt động kinh doanh
Doanh nghiệp nên rà soát các hoạt động có khả năng thuộc diện khai thuế GTGT theo từng lần phát sinh để xây dựng quy trình thực hiện phù hợp.
5.2. Cập nhật phần mềm kế toán
Các phần mềm kế toán và khai thuế cần được cập nhật theo mẫu biểu và quy định mới của Thông tư 89/2026/TT-BTC nhằm hạn chế sai sót khi lập hồ sơ.
5.3. Đào tạo bộ phận kế toán
Kế toán cần được cập nhật đầy đủ các điểm mới của Thông tư 89, đặc biệt là quy định về hồ sơ khai thuế, mẫu biểu và các trường hợp áp dụng để thực hiện đúng quy định ngay từ kỳ kê khai đầu tiên.
VI. Kết luận
05 trường hợp khai thuế GTGT theo từng lần phát sinh theo Thông tư 89/2026/TT-BTC bao gồm: hoạt động chịu thuế GTGT không phát sinh thường xuyên theo phương pháp trực tiếp; trường hợp đề nghị cơ quan thuế cấp hóa đơn điện tử theo từng lần phát sinh; hoạt động xây dựng tại tỉnh khác có giá trị công trình từ 01 tỷ đồng trở lên; chuyển nhượng bất động sản tại tỉnh khác; và trường hợp tổ chức thực hiện khấu trừ, khai thuế thay, nộp thuế thay theo quy định. Việc nắm rõ từng trường hợp sẽ giúp doanh nghiệp và kế toán thực hiện đúng nghĩa vụ thuế, hạn chế rủi ro và tuân thủ đầy đủ các quy định mới của Thông tư 89/2026/TT-BTC.